ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳାରେ, ଖେଳକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ, ବିଶାଳ ଶରୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ମଦିରାପାନ କରିଥିବା ହାତୀ ପରି ଚାଲି, କେବଳ ଦିଗ୍ବାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଭଗବାନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଗୁଣ ନେଇ, ହସିଥିବା ମୁହଁରେ, ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ, ଏକ ମହିଳା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଭଗବାନ, ପ୍ରଶାନ୍ତ ହସ, ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ, ଝିଅଙ୍କ ପାଦେ ଗୁଙ୍ଗୁର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିବା, ହଂସ ପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚାଳ ଓ ମନୋହର ଭାବରେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ହରି ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ମୋହିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ମହିଳାମାନେ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ଦେହେ ଅନୁରାଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ଏହି ମହିଳାମାନେ ଅନୁରାଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକତ୍ୱ ଲାଗି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଭୃକୁଟିର ଚଳାଚଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏମିତି ମୋହ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଏହା ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଲାଗୁଥିଲା। ଯେପରି ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ ଏକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୀଳା କରୁଥିଲେ, ପ୍ରାଚୀନ ଭଗବାନ ଅମର ଚରିତ୍ର ନେଇ ଚାଲିଥିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, ଏହି ମୋହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ରୋଷ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଧୋକା ଖାଇ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ। ଯେପରି ତାରାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଆକାଶରେ ରହିଥାନ୍ତି, ଏହି ଋଷିମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ—"ତୁମେ କିଏ?" ଏବଂ କହିଲେ, "ଏଠି ତୁମେ ତୁମ ଜନାନୀ ସହ ରୁହ, ଓ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କର, ଜନାନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କର ଏବଂ ତପସ୍ୟା କର।" ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ସ ଓ ଜନାର୍ଦନା ନିକଟରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସ୍ଥିର ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ କହିଲେ, "ମୋ ଜନାନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।" "ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ତ୍ୟାଗଯୋଗ୍ୟ।" କିନ୍ତୁ, "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ତ୍ୟାଗ କରିବିନାହିଁ।" "ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଏହା ଅସତ୍ୟ; ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଉ!" କହି, "ଏହି ତୁମେ ଦେଖୁଛ," ସେ ପୁନି ଘୂମିଯାଇଥିଲେ। ଉତ୍ତମ ଭଗବାନ ଅନ୍ତେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଗଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଜନାନୀ ଆସି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ବିଷ୍ଣାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଔଷଧ ଲଗାଇଲେ। ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଏହି ଦେବୀ ମୋର; ମୁଁ ସେତିକି ତାଙ୍କୁ ସଦା ଧାରଣ କରିଛି।" ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦଣ୍ଡ, ମାଟି ଓ ମୁଠି ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। "ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରୀ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଉପରେ ଉଠାଇବ।" "ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତି ଘୃଣା ଅନୁଭବ କର," ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ କେଶବ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଆଲୋକ ହରାଇଥିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ସାଗର ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଭୟରେ ଭରିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଜନାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ ଶିବ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଆମ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି।" ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ସ, ବଡ଼ ଯୋଗୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।