ପ୍ରକୃତିର ରଜୋଗୁଣରୁ, ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅବିଶେଷରେ ସୃଜନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବରେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ—ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମା କିପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା—ତାହା ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥିତିକୁ ଧାରଣ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ୟେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ତୁମେ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଦେହୀ ଭାବରେ ରହିଛି। ଶାସ୍ତ୍ର କହେ—ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଭଗବାନ୍, ରୁଦ୍ର ଓ କାଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ଏକତାର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ। ସେଇ ତତ୍ତ୍ୱ ଅପ୍ରକଟ, ଅବିନାଶୀ, ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶ। ଏହି ଅଂଶରହିତ ବ୍ରହ୍ମ ଛଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି ନାହିଁ। ତେଣୁ, ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଓ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଅନନ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖ। ସେଠାରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବୋତ୍ସାହୀ ଋଷି ଭକ୍ତିର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଏହିପରି ସେବା କରି, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ‘ରୁଦ୍ରକୋଟି’ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଏଠାକୁ ଏକ କୋଟି ନିୟମିତ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଗଲେ। ଯେଉଁଠି ଏମିତି ଅନେକ ଭକ୍ତ ଥାନ୍ତି, କେବେ କେବେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଆସେ। ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ‘ଅନେକ ରୁଦ୍ର’ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ,” ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ମନ ନିବେଶ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଯଥାଯଥ ଉପାସନା କରି, ଲୋକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏଠାକୁ ଶିଷ୍ଟ ଭାବେ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ ଲାଭ କରାଯାଏ। ସେଠାକୁ ଗିଲେ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଶତ ପରିବାର ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥାଏ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦେବ ହରା ସମୟ କାଟିଲେ। ସେ ତାପରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ପୂଜା କଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ସେଠାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦିନରାତି ‘ରୁଦ୍ର ସ୍ତୁତି’ ପାଠ କଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନରୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତୀବ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପ କାଳ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ହସି କହିଲେ, “ଆସ, ଆସ।” ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଛାଡ଼, ଏହି ଏକେଶ୍ୱର ଉପାସନାରେ ନିୟୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ହନନ କର। ଯେଉଁଠି ଲୋକ ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହନ୍ତି ନାହିଁ। ରାଜା ବନ୍ଧନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କରୁଥିଲେ। ସେ ଯାହା ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା ଓ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି।” ରାଜା ଋଷି ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ସେ କାଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦିଅ, ସେ ମୋର।” କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କାଳ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଉଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ୱେତ ଦେଖୁଥିଲେ। ଦେବମାନ୍ୟ ନାୟକ, ପିଣାକଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ। ତାପରେ ସେଇ ମହାନ୍ତମ ରାଜା ଅବିନାଶୀ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମୋକ୍ଷଦାତାକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ନରପତି, ଅଖଣ୍ଡ ରୂପ ଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।