ଏକ ଦିନ, ଏକ ଶିଶୁ ଭୟଭୀତ ହେଇଥିଲା । ତାହାକୁ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ଋଷି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, "ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ, ଶିଶୁ । କହ, ମୁଁ ତୁମକୁ କଣ ଦେବି?" ଏହି ଉତ୍ସାହରେ ଓ ଆଶାରେ, ଋଷି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, ତାଙ୍କର ଚାହିଦା ରଖିଲେ । ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ କଣ? ଏହା କେତେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛି?" ତାପରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ମୁଁ ସବୁ କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ଋଷି ବିବେଚନା କରି କହିଲେ, "ମହାଶିବ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଯୋଗ; ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ତିପୁରାକୁ ଦହିଥିବା ଅଗ୍ନି । ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରିଥିବା, ସମୟ, ସମୟର ନିର୍ମାତା ଏବଂ ହରା । ସେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଏହି ପୁରୁଷ; ଏହି ପରମପୁରୁଷ ମୁଁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ।" "ଋଷିମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଜଗତର ନିତ୍ୟ ଉତ୍ସ ଭାବରେ କୁହନ୍ତି । ନାରାୟଣ ପରମ, ଅପ୍ରକାଶ, ମାୟାର ରୂପ — ଏହି କଥା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ମୁଁ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ପୁରୁଷ, ଏହି ପଞ୍ଚାବିଂଶ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଏକତ୍ର କରିଥିଲି । ପ୍ରକୃତିର ରଜସ ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ରୂପରେ, ସେ ସମସ୍ତକୁ ଏକାଠି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।" "ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ, ପରମାତ୍ମା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ — ଏହି ବିଷୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି । ଉଚ୍ଚତମ ଅବସ୍ଥା ଧରି, ରୁଦ୍ରକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି । ତୁମେ ଏହି ଦେଖିଛ, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଶରୀର ଭାବେ ଅଛି ।" "ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଭଗବାନ, ରୁଦ୍ର, ଏବଂ ସମୟ — ଏହି କଥା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଏକତ୍ୱ, ଏହି ଅପ୍ରକାଶ, ଏହି ଅବିନାଶୀ — ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶ । ଏହି ଖାଲି ଆକାଶ, ଅଖଣ୍ଡ ବ୍ରହ୍ମା; ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ ।" "ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ଶାଶ୍ୱତକୁ ଦେଖ ।" ଏଠାରେ, ଋଷି ଭକ୍ତିର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ତାଙ୍କୁ ସେବା କରି, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତି । ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ରୁଦ୍ରକୋଟି କୁହାଯାଏ, ଏହି ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଅତି ପରମ ସ୍ଥାନ । ଏଠିକୁ ଏକ କୋଟି ସଂଯମୀ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଗଲେ । ଏଠି, ଏକାଠି ହେଲା ମଧ୍ୟ, ସମ୍ପ୍ରତି ଭିନ୍ନତା ଆସେ । ରୁଦ୍ର ନିଜେ ଅନେକ ରୂପ ଧରିଲେ; ଏହିପାଇଁ ସେ ରୁଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି । ପାର୍ବତୀଙ୍କର ପତି ଭଗବାନକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କର ମନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା । ସେମାନେ ଭାବିଲେ — "ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ" — ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ । ସମସ୍ତେ, ପରମ ଅବସ୍ଥା ଚାହିଁ, ସେ ଆଲୋକ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ । ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ନିୟମିତ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କର ସାନିକଟ୍ୟ ଲାଭ କରାଯାଏ । ଏଠିକୁ ନିୟମିତ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆସନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ ପାଇଯାଏ । ଏଠିକୁ ଯାଇ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ସମ୍ମାନ କରି, ଏକ ଶତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଏ । ଏଠି, ଦେବ ହରା, ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ, ନିଜ ସମୟ ଅତିବାହିତ କଲେ । ସେ ପରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଏବଂ ପୂଜା କଲେ । ତାଙ୍କର ମନ ଏଠି ଏକାଗ୍ର କରି, ଦିନ ଓ ରାତି ରୁଦ୍ର ସ୍ତୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ । ସେ ରାଜାକୁ ଏଠିରୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ । ସମୟ — ମୃତ୍ୟୁର ଦାତା, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୟଭୀତ, ଦୀପ୍ତିମାନ — ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ । ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ହସି କହିଲେ, "ଆସ, ଆସ ।" "ଅନ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକ ଦେବପୂଜାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାକୁ ନିବେଦନ କର । ଯେଉଁଠି ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାର ପୂଜାରେ ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେ ମୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହେ ନାହିଁ ।" ଏହିପରି ରାଜା ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଯାଇଥିଲେ ।