ଏଠାରେ, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମଣିଷ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେଠି ସେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ସେଠି ହୟଶିର, ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ଚିରକାଳ ରହିଛନ୍ତି। ପୁଷ୍କର ତିନିଏ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁପ୍ରାପ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଦାନ କରେ। ସେଠି ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ। ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ ବିଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସେଠି ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି। ଏଠି ଜଣେ ମର୍ତ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ଶରୀର ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରେ। ସେଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଜଣେ ଭକ୍ତ ହୃଦୟରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ହରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ଜାଣି ସେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଇଶାନ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ସେ ପୁଣିପୁଣି ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଏବେ ସେ ନିଜ ଶରୀର ଉଦ୍ଧାଟିତ କରି ଏକ ଭସ୍ମ ରାଶି ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏପରି ତପସ୍ୟାର ମହତ୍ତ୍ୱ ତୁମର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କାହାରି ନାହିଁ। ଏହା ଏକ ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏଥିରେ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ପରେ, ସଂହାରକ ହର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ଧାରଣ କରି ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦାଢିଆଁ ମୁହଁ, ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଶୁଭାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ମୁହଁ ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶାନ୍ତ। ସଂଯମୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରୁଦ୍ରସ୍ତୁତି କରି ନମସ୍କାର କଲେ। ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଦେବୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। "ଭୟ କରନି, ବତ୍ସ," ହର କହିଲେ, "ତୁମକୁ କ'ଣ ଦେବି?" ତାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମୁନି ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ କ'ଣ, ଏତେ ଭୟଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛି?" "ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ, ମୁଁ ସବୁକିଛି ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ମହାଦେବ ଶିବ ସ୍ବୟଂ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଯୋଗ, ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ତିନିପୁରା ଦାହିକା ଅଗ୍ନି। ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, କାଳ, ସମୟର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ହର। ସେ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ପୁରୁଷ; ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି, ଜଗତର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମୂଳ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ନାରାୟଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ମାୟାର ଆକାର—ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର କହେ। ମୁଁ ପଛିଶତତ୍ତ୍ୱ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତି ସହ ଏକତ୍ର କରେ। ପ୍ରକୃତିର ରଜୋଗୁଣ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜ ଆକାରରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ତୁମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବିଷୟର ପ୍ରଶ୍ନ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ଧାରଣ କରି, ରୁଦ୍ରକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଦେଖିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନମୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛି। ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଭଗବାନ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ କାଳ—ଶାସ୍ତ୍ର ଏହିପରି କହେ। ସେମାନଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ—ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଘୋଷଣା କରେ। ଆକାଶ, ଅଖଣ୍ଡ ବ୍ରହ୍ମ—ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ତେଣୁ, ମୁଁ ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ; ଏହି ଚିରସ୍ଥାୟୀଙ୍କୁ ଦେଖ। ଏଠି, ଭକ୍ତିର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁନି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।