ଏକ ସମୟରେ, ଏକ ମହାନ ଋଷି ଦୀର୍ଘ ସଂଯମ, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ନିୟମିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ସେହି ମହାଦେବ, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସେ ପୂଜିଲେ। ତାପରେ, ମହାଦେବ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଲେ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଋଷି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିଲେ: “ଦୟାକରି, ମୋତେ ସତ୍ୟ କଥା ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୁହଁରେ ମିଶ୍ର ହାସି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେଇ ପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ହେଉଛି ସେଉଁଠିକ ଏକମାତ୍ର ପରାମୟା, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ନାରାୟଣ। ମୋ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ। ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା କର୍ମ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ।” ଋଷି ମାଥା ନମାଇ ଓ ହାତ ଜୋଡି ପୁନି କହିଲେ: “ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସତ୍ୟକୁ ମୁଁ ଜାଣିପାରେ; ଦୟାକରି ମୋତେ ଏହା ଖୋଲି କହନ୍ତୁ, ହେ ପରାଶକ୍ତି।” ଦେବୀ ସେଉଁଠି ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ: “ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ତୁମକୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେବେ।” ଏହିପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ଦେବୀ ସେଉଁଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ଏହାପରେ, ଋଷି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଅର୍ଥାତ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ, ଯିଏ ନମ୍ରତାରେ ଶରଣାଗତ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏକ ମହାନ ଯୋଗୀ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟାପି ଦେଖାଦେଲେ। ଋଷି ଭୂମିକୁ ଗୁଡି ଦେଇ, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ: “ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ହେ ହୃଷୀକେଶ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ, ପୁରୁଷ ସ୍ୱରୂପ, ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ଆଦି ମଧ୍ୟ ନ ଶେଷ ନଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ, ଭିନ୍ନ ଓ ଅଭିନ୍ନତାରୁ ମୁକ୍ତ ଆନନ୍ଦ ମୟ, ଅନନ୍ତ ଓ ନିରାକାର ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ, ବ୍ରହ୍ମ, ପରମାତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ ଶିବ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପିତା ଓ ମାତା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅନନ୍ତ, ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଅତିତ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ରୂପରେ, ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମରେ ଶରଣ ନେଉଛି।” ଏପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇଟି ହାତ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ମିଶ୍ର ହସରେ ଦୟା କଲେ। ତାଙ୍କ ଦୟାରେ, ଋଷି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣିପାରିଲେ। ତାପରେ ସେ, ପଦ୍ମନୟନ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ଅଜର, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ବ୍ରହ୍ମ ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତୁ ଥିବା ଜ୍ଞାନ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ। ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର? ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ହେ ବିଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି।” ବିଷ୍ଣୁ ହସି କହିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଥିଲା: “ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ମୋ କର୍ମକୁ ଜାଣି, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ଆତ୍ମାକୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କର, ତେବେ ପରମ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ରହ୍ମ ଚିନ୍ତନ ଅଛି, ଯାହା ଗୁଣାତୀତ। ଯଦି ଏହା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ପ୍ରାଚୀନ ପଦ୍ଧତିକୁ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ୍ – ଏହି ହେଉଛି ବେଦର ଉପଦେଶ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ଉପାସନା କର; ତାପରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହେବ।