ଏକ ସମୟରେ ଧର୍ମର ନିୟମ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଷୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିର୍ଦେଶ ନଥାଏ, ତାଁଠାରେ ଯଥାଯଥ ଏକ ଦିନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଧି ଲାଗୁ ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜ ଜନମ ଲୋକେ ଯଦି ମୂତ୍ର କିମ୍ବା ମଳ ଖାଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଏ। ଏହିପରେ, ତିନି ଦ୍ୱିଜ ଜାତି ପୁନଃ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ପୁନଃସଂସ୍କାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି କେହି ଭାସା, ମଣ୍ଡୁକ, କୁରରା କିମ୍ବା ବିଷ୍କିରା ଖାଇଥାନ୍ତି, ତେବେ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିଜ ଜନମ ଲୋକେ ଯଦି ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଛାଡିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କେହି ଗୋମୂତ୍ରରେ ଭିଜା ଯବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଉପଯୋଗ କରିଥିବା ଶେଷ ଖାଇଥାନ୍ତି, ସେ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ, ସନ୍ତାପନ ବ୍ରତ ପାପ ପାଇଁ ପବିତ୍ରତା ଦେଇଥାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି କଠିନ ସନ୍ତାପନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ରାତିରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ହୁଏ। ଯଦି କେହି ଜାଣିସୁଣି କିନ୍ତୁ ଭ୍ରାନ୍ତିତ ମନରେ କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ ତପ୍ତ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଅସାବଧାନତାରେ ଖାଇଲେ, ତିନି ରାତିରେ ପବିତ୍ରତା ହୁଏ। ପଦ୍ମଜ ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି, ଯଦି ଜାଣିସୁଣି, ଦୁର୍ଗତିରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତେବେ ବ୍ରତ କରିବା ଅତି ଦୁର୍ଗମ। ଖାଇବା ପରେ ଉପବାସ କିମ୍ବା କୃଚ୍ଛ୍ରପଦ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଅସାବଧାନତାରେ ଖାଇଲେ ଓ ଜାଣିସୁଣି ପାପ କଲେ, ଦୁଇଁ ପ୍ରକାରର ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଯଦି ଭୟଙ୍କର ମାୟା ନାହିଁ, ତେବେ ତିନି କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତରେ ପବିତ୍ରତା ହୁଏ। ଗୋମୂତ୍ରରେ ଭିଜା ଯବ ଖାଇଥିଲେ, ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ। କେଶ କାଟିବା କିମ୍ବା ଯୌନ ସଂସ୍ପର୍ଶ ପରେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତିରେ ପବିତ୍ରତା ହୁଏ। ତିନି ରାତିରେ ପବିତ୍ରତା, ତାପରେ ଛଅ ଦିନରେ ପୁନଃ ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଏହି ପାପ ଦୂର କରିବାକୁ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି, କଠିନ ସନ୍ତାପନ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି କୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ତିନି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ଓ ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଯଦି କେହି ରାତିରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନରେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଏକ ରାତିର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ। ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଏଠାରେ ଆଠ ହଜାର ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରିଲେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ଆସେ; କିନ୍ତୁ ଶରୀର ଅସ୍ବସ୍ଥ ହେଲେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି କେହି ଉପନୟନ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟଥା, ଚାଣ୍ଡ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଓ ଏକ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହୁଏ। ଦେବତା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିଥିଲେ, ତପ୍ତ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ତିନି ରାତିରେ କିମ୍ବା ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ଖାଦ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଶାକଳ ହୋମ କରିଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କଲେ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଚାଣ୍ଡ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ଆସେ; ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଚାଣ୍ଡ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଅସାବଧାନତାରେ କେହି ଖାଇଥିଲେ, ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଆଠ ହଜାର ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଠିକ ଭାବରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିଲେ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ହେଲେ, ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ସଂସ୍ପର୍ଶ ପରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ, ଏହି ବିଧି ଏକ ପତିତ ବ୍ୟକ୍ତି ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଅସାବଧାନତାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ, ପରେ ଜଳ ପିଇବା ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପିତାମହ ଦେବତା କହିଛନ୍ତି, ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଜଳ ପିଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ପବିତ୍ରତା ପରେ, ସ୍ନାନ କରି ଉପବାସ କରି, ଅଗ୍ନିରେ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ନିୟମ ଓ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ପାପ ଦୂର କରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇପାରେ।