ସ୍ଥାନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ପବିତ୍ର କପାଳମୋଚନ ତୀର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଅଟେ। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ମନ, କଥା କିମ୍ବା କାୟା ଦ୍ୱାରା କୃତ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ପାପ ଦେହରେ ଜଳିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁନି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଦୁଧ, ଘୃତ କିମ୍ବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥାଏ, ତେଣୁ ଏହି ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ କୃତ୍ୟକୁ ଘୋଷଣା କରି, 'ମୋତେ ଶିଖାଅନ୍ତୁ, ହେ ପୂଜ୍ୟ' ବୋଲି କହିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଚୋର କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦଣ୍ଡଦାନ କିମ୍ବା କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଦୁଇପଟିରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ। ସେ ନିଜ ଅପରାଧ ଘୋଷଣା କରି, 'ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଦୋଷୀ, ମୋତେ ଶିଖାଅନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିଲେ ସେ ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ରାଜା ଯଦି ଦଣ୍ଡ ନ ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ସେ ଚୋରର ଦୋଷ ନିଜେ ଭୋଗିଥାଏ। ଦ୍ୱିଜାତି, ବାର୍କ ଚୀର ପିନ୍ଧି, ଅରଣ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା, ନିଜ ଓଜନ ସମାନ ସୁନା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିପାରିବେ। ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୁନା ଚୋରି କରିଥାଏ, ସେ ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଉତ୍ତାପିତ ଲୋହାର ନାରୀମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଉଚିତ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଅଚଳ ଓ ଅନମ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସଂଗ କରିଥିଲେ, ନିୟମିତ ଭାବେ ଭୂମିରେ ଶୋଇ, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ। କିମ୍ବା, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଏହା ସହିତ, ଘୁରିବା, ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଓ ବସିବା, ଏବଂ ଦିନେ ତିନିଥର ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ। ଚାରି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପୁନି ପୁନି କରିପାରିବେ। ଏହି ଦୋଷ ନିବାରଣ ପାଇଁ ସେହି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଛଅ ମାସ ସଂଗ ରହିଲେ ଅର୍ଧ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା, ପୃଥିବୀର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏମାନେ ସହ ସଂଗ କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, କପର୍ଦ୍ଦିନ୍ (ଶିବ) ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ନିଜ ଦେହ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା, ସଚେତନ ଭାବେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଏହି ନିୟମ। ଯଦି କେହି ନିଜ ଭଉଣୀର ଝିଅ ସହ ସଂଗ କରେ, ତେବେ କୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଆଦି ଅନ୍ତ ନଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଚାରି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ମାମାଘର ଝିଅ ସହ ସଂଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ କରି, ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ସାମ୍ତାପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସହିତ ମାତ୍ର ଏହି ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ନିୟମ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ। ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ, ନିୟମିତ ଏବଂ ସଂଯମିତ ମନ ସହିତ କଲେ, ସେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଅବିବାହିତା କନ୍ୟା ସହ ସଂଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି ଜଳରେ ଶୁକ୍ର ସ୍ରାବ କରିଥିଲେ, କୃଚ୍ଛ୍ର ସାମ୍ତାପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଗୋପାଳଙ୍କ ଘରେ ଦାସର ଭଳି ସେବା କରି, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ପତିତା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସଂଗ କରିଥିଲେ, ତିନି କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ। ଚର୍ମକାରୀ ଜୀବିକା ନେବା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଗଧା ମାଂସ ଖାଏ, ତାଙ୍କ ସହ ରହିଥିଲେ, ସାତିଟି ଘରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କ୍ରିୟା କଲେ, ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥାଏ।