ଏକ ସମୟରେ, ଭଗବାନ ଶିବ ଏକ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ—ବିରିଞ୍ଚି, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପଂଚମ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ ଜୀବନ ପାଇଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ସେ ମହାଦେବୀ ସହିତ ବସିଥିଲେ। ମହାଦେବଙ୍କର ଦେହ ମିଳିଯାଉଥିଲା କୋଟି କୋଟି ସୂର୍ୟର ପ୍ରଭାରେ; ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ଜଟା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ତିନି ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି କଠିନ, ଏକ ଯୋଗୀ ଭଳି, ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ଅଦି ଦେବ, ମହାଦେବ। ଏହି ପ୍ରଭୁ, ଅନେକ ଶକ୍ତିର ଏକତାର ସ୍ୱରୂପ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଯଥାର୍ଥ। ଏକ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ। ସେ ଜଗତର ମୁକ୍ତିଦାତା ନେତା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ କେଉଁଠି ଜଣାଯାଇଛି; ଶମ୍ଭୁ ସତତ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଲିଙ୍ଗରେ ସଦା ପୂଜା କରାଯାଏ; ଏହି ଜଗତ୍ ପତି ତଥାପି ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଏକ ନମସ୍କାରରେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ପୁତ୍ର, ପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଶଙ୍କର ସଦା ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଦେବାନୁଗ୍ରହ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପରେ ରୁଦ୍ର ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ସେ ସଂସାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରାନ୍ତି। ସେ କାଳ, ଯୋଗର ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ କାଳ ନାଶକ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ସୋମ ଦେବ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସୋମ ତାଙ୍କର ଭୂଷଣ। ସେ ଏହି ଯୋଗୀ, ଯାହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋକ୍ଷ ଗୀତ କରାଯାଇଛି, ଭାବରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଦେବଗଣ ଯୋଗରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ସେହି ଯୋଗୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ମୃତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସୋମ ତାଙ୍କର ଭୂଷଣ। ଶିବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିର ନମସ୍କାର; ଶିବଙ୍କୁ, ଶାନ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର। ଆଦି ପ୍ରକୃତିକୁ ନମସ୍କାର, ବଡ଼ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। କାଳ ନାଶକକୁ ନମସ୍କାର, ସ୍ୱାମିଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। କାମକୁ ନମସ୍କାର, ମାୟାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ପ୍ରକୃତିକୁ ନମସ୍କାର, ନାରାୟଣକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ସଂସାର ନାଶକକୁ ନମସ୍କାର, ସଂସାରର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। କ୍ରିୟାହୀନକୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପକୁ ନମସ୍କାର। ଆକାଶରେ ବସିଥିବାକୁ ନମସ୍କାର, ଆକାଶ ଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଏହିପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ପଠି, ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ। ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ହାତ ଦେଇ ଉଠାଇଲେ, କହିଲେ, "ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ।" ଏହାପରେ, ସେ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଦେବତା ଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଦେବତାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। "ତୁମେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ତୁମର ବଡ଼, ତୁମର ଗୁରୁ ଓ ତୁମର ପିତା।" "ତାଙ୍କର ନିଜ ଯୋଗ ଶକ୍ତିର ବଡ଼ତ୍ୱରେ, ସେ ମୋଠାରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କର ପୁତ୍ରକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରିବା ଉଚିତ। ସଦା ଭିକ୍ଷା ଚାୟା କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜଗଣଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ଉଚିତ।" ଏହାପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଗଲେ। ସେ କାଳଭୈରବଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରିବାକୁ କରାଇଲେ। ଭଗ୍ୟଶାଳୀ, ହାତରେ ଖପର ଧରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭିକ୍ଷା ନେଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଅଗ୍ନି ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।