ମହେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର କେବେ କେବେ ଏଭଳି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି—ଏହି ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ। ତାଙ୍କର ନିଜ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଜନନୀ ଶିବା ଅଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କର ଅଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି, ବାହ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ଅଜ୍ଞାନ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମାୟା ବୃହତ୍ତା। ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲା। ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ଏହା ଦେଖିଲେ। ତାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏକ ଭୟାନକ, ଦୃଢ଼, ଅପରିପ୍ରମାଣ ଜଳର ରାଶି ଦେଖିଲେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ବିଶାଳ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯାହା ଗାଢ଼ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ନୀଳ ଓ ଲାଲ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ—“ହେ ଲୋକେଶ୍ୱର, ତୁମେ ନିଜକୁ ପ୍ରକଟ କର; ମୋ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।” ଏହା ପରେ ଶିବ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, କାଳ ଭୈରବ ନାମକ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦହନ କରିପାରିବେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କରିଲେ। ସେ କାଳ ଭୈରବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଉପରେ ଜୀବନ ଫେରିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ ମହାଦେଵ, ନିତ୍ୟ, ମହାଶକ୍ତି ସହିତ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ଅନେକ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି, ଜଟା ଓ ଭସ୍ମ ରେ ଶୋଭିତ। ତିନିମୁଣ୍ଡିଆ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଛନ୍ତି, ଦେଖିବାକୁ ଅତି କଷ୍ଟ; ଏକ ଯୋଗୀ ଭଳି ଭସ୍ମ ରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଆଦିଦେଵ ମହାଦେଵଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ପ୍ରଭୁ ଅନେକ ଶକ୍ତିର ସମ୍ମିଳନ ରୂପ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। କେବଳ ଏକ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା ଯାଏ। ସେ ଜଗତକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାର ନେତୃତ୍ୱ ରୂପେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ରୂପକୁ କେବଳ ଜଣେ ଜାଣିପାରିବେ; ଶମ୍ଭୁ ସତତ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦା ଲିଙ୍ଗକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ଶିବ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏକ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଶଙ୍କର ସଦା ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେ କେବେ ଦୂରେ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ। ଦାନ କରି ରୁଦ୍ର ଏହି ସଂସାରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେ ନିଜେ କାଳ, ଯୋଗର ଆତ୍ମା; ସେ କାଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ଦେଵ ସୋମ ରୂପେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁ ସୋମ ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର। ସେ ଏହି ଯୋଗୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋକ୍ଷ ଗୀତିତ୍ୱ କରାଯାଏ। ଦେଵତାମାନେ ଯୋଗରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ସେ ଏହି ଯୋଗୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ମୃତି ଅର୍ଜନ କଲେ। ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ଦାନ ଦେଇଥିବା, ସୋମ ରେ ଶୋଭିତ। ଶିବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଭାବେ ନମସ୍କାର; ଶିବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର। ଆଦି ପ୍ରକୃତିକୁ ନମସ୍କାର; ପୁନଃ ପୁନଃ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କାଳ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ନମସ୍କାର; ପୁନଃ ପୁନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କାମକୁ ନମସ୍କାର, ପୁନଃ ପୁନଃ ମାୟାକୁ ନମସ୍କାର। ପ୍ରକୃତିକୁ ନମସ୍କାର, ନାରାୟଣକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ସଂସାର ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ନମସ୍କାର, ସଂସାର ଆରମ୍ଭକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। କ୍ରିୟାରହିତକୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରକୃତିକୁ ନମସ୍କାର। ଆକାଶରେ ବସିଥିବାକୁ ନମସ୍କାର, ପୁନଃ ପୁନଃ ଆକାଶଶକ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର। ବ୍ରହ୍ମା ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରି, ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡି ନମସ୍କାର କଲେ।