ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଯିଏ କୃପାଳୁ ଓ ଦାତା, ସେମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କିପରି ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଲେ? ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଥ, ଯିଏ ଅଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ବିଷୟ ଆମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ରତ୍ୱ ଓ ପଦ୍ମରୁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି— ଏହି ସବୁ କଥା ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।" ତା'ପରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— "ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଏକ ମାତ୍ର ସାଗର ଥିଲା। ସେଠାରେ ଦେବତା, ଋଷି, କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ ନାହିଁ। ସେଇ ସମୟରେ ଶେଷନାଗଙ୍କୁ ଶୟନ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ବାହୁ ଏବଂ ସର୍ବଜ୍ଞତା ଦେଖି, ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଯୋଗମୟ, ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବିରାଜିତ। ସେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନାଭିରୁ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ତିନି ଲୋକର ସାର୍ଥକ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସେଇ ପଦ୍ମ ଦିବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ଶୁଭ, ରେଣୁ ଓ ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଶ୍ରୀହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ନିଜ ମାୟାରେ ମୁହିଁ ହୋଇ, ମଧୁର କଥା କହିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ, ଏଠାରେ ଏକାକି କିପରି ଅଛ? ମୋତେ କହ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।' ତା'ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମ ଧ୍ୱନିରେ କହିଲେ— 'ମୋତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ମହାଯୋଗୀ ଭାବରେ ଜାଣ। ପୃଥିବୀ, ତାହାର ପର୍ବତ ଓ ଦ୍ୱୀପମାନେ ସପ୍ତ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ବାଘିତ। ଏ ସବୁ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମହାଯୋଗୀ, ତୁମେ କିଏ?' ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଲୋଟସ୍ନେତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ମିତମୁଖେ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ— 'ଏ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମୋରେ ବିରାଜିତ, ମୁଁ ସର୍ବମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା।' ପରେ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ମିଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟରେ ଯାଇ ଅଚମ୍ବିତ ହେଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀଅଜାତଶତ୍ରୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଦେଖ।' ତା'ପରେ କୁଶଧ୍ୱଜ ଏଉଁଥରି ଶ୍ରୀମହାଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଇ ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ହରିଙ୍କର ସୀମା ନ ପାଇଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ନାଭିରେ କୌଣସି ଦ୍ୱାର ନ ମିଳିଲା। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଆକୃତି ଛାଡ଼ି ପଦ୍ମରୁ ବାହାରିଲେ। ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା। ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୁଁ ଏକା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛନ୍ତି? କିଏ ମୋଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ?' ଏହିପରେ ହରି ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ କଥା କହିଲେ— 'ମୋର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ଥିବାର କାରଣ ଇର୍ଷ୍ୟା ନୁହେଁ। କାହିଁକି ମୁଁ ଦେବତାମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ପିତାମହଙ୍କୁ ବିପଦ ଦେବି? ଯେ ମଧୁର ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମ୍ମତି ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ନେଇଛି, ପଦ୍ମଯୋନି ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଛି।' ଏପରି ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ସେଇ ଚିରନ୍ତନ ପରବ୍ରହ୍ମ। ଏ ସମସ୍ତ କିଛି ମୋରେ ବ୍ୟାପିଛି; ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ। ଏହି ଏକ ରୂପ, ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ— ନାରାୟଣ ଓ ପିତାମହ।