ଦାନ କରୁଥିବା, ନିୟମ ମାନୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ, ରାଜା, ଦୀକ୍ଷିତ ଓ ପ୍ରାଣସତ୍ତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଏମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ପବିତ୍ରତା ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ । ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଘଟନା ଦିନେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ରତା ଦେଖାଯାଏ । ସାପ ବା ଏହାପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ରତା ଘୋଷିତ ହୁଏ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶୁଦ୍ଧି ଲାଗୁ ହୁଏ । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ କୌଣସି ପାପ କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ରତା ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ କେହି ପତିତ ହୁଏ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥାନ୍ତି । ଯେମିତି ଅଶୁ ଝରି ମୃତ୍ୟୁ ବା ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ, ଏହି ପ୍ରକାର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପବିତ୍ରତା, ଅଗ୍ନି, ପାଣି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପଚାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ । ଯଦି କୌଣସି ମହିଳାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅପବିତ୍ରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ସୁନା, ଧାନ, ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର, ତିଳ, ଭାତ, ଗୁଡ଼ ଓ ଘିଅ— ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ଘରରୁ ନିଅଣା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଶୁଷ୍କ ଖାଦ୍ୟ ନେବା ଯୋଗ୍ୟ । ଯିଏ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଘରୋଇ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଅଗ୍ନି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିପାରିବେ । ଅନ୍ତେଷ୍ଟି କ୍ରିୟା ବାନ୍ଧବମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନିୟମାନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାନ୍ଧବମାନେ ଏକାଠି ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବେ । ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଘର ଦ୍ୱାରରେ ପିତୃଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦିଅ । ପ୍ରଥମେ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଭୋଜନ ଦିଅ, ତାପରେ ବିବାହିତ ନୁହେଁ ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖୁଆଅ— ଏହାକୁ 'ନବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଏକ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ, ଜଳ ପାଇଁ ଏକ ପାତ୍ର, ଏବଂ ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ଏକ ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ପୁନଃ ପିତୃଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃପାତ୍ରରେ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦିଅ । ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ପିତୃସଂଯୋଗ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯିଏ ଅଳଗା ପିଣ୍ଡ ଦିଏ, ସେ ପିତୃହନ୍ତା ହୁଏ । ପ୍ରତିଦିନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜଳପାତ୍ର ସହ ଭୋଜନ ଦିଅ । ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ନିୟମ ପ୍ରତିବର୍ଷ କରିବା ଉଚିତ୍ । ପୁତ୍ର ନଥିଲେ, ଭାର୍ୟା କରିବେ; ଭାର୍ୟା ନଥିଲେ, ଭାଇ କରିବେ । ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ୍ । ନାରୀମାନେ ପାଇଁ, ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଏକମାତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ବେଦ ଅଚାର୍ୟମାନେ କହିଥିବା ପରମ ଦ୍ୱସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ପକ୍ଷ ଶେଷରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ, ବର୍ଷ ପରିବାର୍ତ୍ତନରେ ପଶୁବଳି ଓ ଋତୁ ଶେଷରେ ମୃଦୁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଦୀର୍ଘାୟୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକ ନୂତନ ଧାନ, ମଦ୍ୟ କିମ୍ବା ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯେମାନେ ନୂତନ ଧାନ ଓ ମାଂସ ଉପରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ପ୍ରତି ଅଷ୍ଟକା ଓ ପୁନଃପୁନଃ ଆନ୍ୱଷ୍ଟକା ଅବସରରେ ପିତୃଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଏଠାରେ ତିନି ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ଥିବା ଯଦି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଁ ଅନେକ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି— କୁମ୍ଭୀପାକ, ବୈତରଣୀ, ତଳୱନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ । ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳ କୁଳରେ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ସଂସ୍କାର ଅଗ୍ନି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯେଉଁଠି ଅସ୍ତିକ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ, ଏହିପରି ମୂଢ଼ଙ୍କ ସହ କଥା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ନାସ୍ତିକଙ୍କ ସହ ।