ଉପନିଷଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ, ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଓ ସମାନ ଅବସରରେ ଯେଉଁ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେହି ଦିନ ପାର୍ବଣ ଦିନ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏକ ଆତ୍ମିକ ପିତୃ ପାଇଁ ହେଉଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଁ ହେଉଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାର୍ବଣ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଯାତ୍ରା ଦିନରେ ଛଅ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ନିୟମ ଅଛି, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମିତ ଭାବରେ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୂମିରେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଅନନ୍ତ ହୁଏ। ପିତୃମାନେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥାନ୍ତି, ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଏହାକୁ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି। ଯଦି ଏକ ଲୋକ ଗୟାକୁ ଯାଏ, ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ଓ ସ୍ବୟଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦ ପାଇଥାଏ। ବିଶେଷ କରି କାଶୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ ହର ଦେବ ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, କୁବ୍ଜାମ୍ର, ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗ ଓ ମହାତୀର୍ଥରେ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ପୁଷ୍କରରେ, ଏବଂ ଭେତ୍ରାବତୀ, ବିପାଶା ଓ ଗୋଦାବରୀର କୂଳରେ, ପିତୃମାନେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଗହଁ, ତିଳ ଓ ମୁଙ୍ଗ ଦାନ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଭିଦାରୀ ଓ ଭରଣ୍ଡା ମୂଳ ଦେବା ଉଚିତ। ଶ୍ରଙ୍ଗାଟକ ଓ କସେରୁକା ମୂଳ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଦେବା ଉଚିତ। ମେଉଁ ମାଂସ ଦେଲେ ଚାରି ମାସ, ପକ୍ଷୀ ମାଂସ ଦେଲେ ପାଞ୍ଚ ମାସ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଛେଉଁ ମାଂସ ଦେଲେ ଆଠ ମାସ, ରୌରବ ମାଂସ ଦେଲେ ନଉ ମାସ। ଶଶକ ଓ କଛୁଆ ମାଂସ ଦେଲେ ଏଗାର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଭାର୍ଧ୍ରୋଣ ମାଂସ ଦେଲେ ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଯାହା ଖାନ୍ତି, ସେହି ଖାଦ୍ୟ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଅବିନାଶୀ ମନାଯାଏ। କୁମ୍ଭ, ଲାଉ, ବେଗୁନ, ଘାସ ଓ ଶୁରସା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାଜମା ଓ ମହିଷ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ସାନ୍ତ୍ୱନ ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ, ପିଣ୍ଡ ଓ ଭାତ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ସେ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଚଳନ୍ତି, ଏବଂ ନିୟମିତ ଋତୁରେ ଆସନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ଋଗ୍ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ତ୍ରିସୌପର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିମଧୁର ଓ ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ପାଠ କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ପାଠ କରନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାଣନ୍ତି, ଧର୍ମ ଗ୍ରନ୍ଥ ପାଠ କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନଙ୍କ ବଂଶ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଦାନ କରିବାରେ ନିବଦ୍ଧ, ଶୁଧ୍ଧ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏକ ହଜାର ଗୁଣା ଦାନ କରିଛନ୍ତି; ଗୁରୁ, ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନିର ପୂଜାରେ ନିବଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନରେ ଆଗ୍ରହୀ; ମହାଦେବର ପୂଜାରେ ଲିନ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ପାଙ୍କତି ପବିତ୍ର କରିବାରେ ନିବଦ୍ଧ; ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଦାନରେ ନିବଦ୍ଧ, ସେମାନେ ପାଙ୍କତି ପବିତ୍ର କରିବାରେ ଯୋଗ୍ୟ। ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଅଗ୍ନି ଅଳତାର ନିର୍ମାଣ ପରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ, ନିୟମିତ ଓ ଶାନ୍ତ ଥିବା ମୁନିମାନେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିବଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ସମସ୍ତେ ପାଙ୍କତି ପବିତ୍ର କରିବାରେ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ନିୟମ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ, ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି।