ପୁରାଣ କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଉପଚାର କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ଶୁଭ ସମୟ ବିଷୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ। ତିନିଟି ଅନ୍ୱଷ୍ଟକା ଦିନ ଓ ମାଘ ମାସର ପଞ୍ଚଦଶୀ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ମନାଯାଇଛି। ପ୍ରତିଦିନ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପକା ଭାତ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଯଦି ଜଣେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେ ନିରନ୍ତର ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଏହାସହିତ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ-ଉତ୍ତରାୟଣ, ବିଷୁବ ଓ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅସୀମ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ବିଶେଷ କରି କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ସୌମ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମିଳେ। ପୁନର୍ବସୁ ରେ ଜମି, ପୁଷ୍ୟ ରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ। ଅର୍ୟମାନ୍ ରେ ଧନ, ଫାଲ୍ଗୁନୀ ରେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ସ୍ୱାତି ରେ ବ୍ୟବସାୟରେ ସଫଳତା, ବିଶାଖା ରେ ସୁନା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ମୂଳ ରେ କୃଷି ଓ ସମୁଦ୍ର ଯାତ୍ରାରେ ସଫଳତା ମିଳେ। ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ, ଵାରୁଣୀ ରେ ଅପାର ଶକ୍ତି ମିଳେ। ଯାମ୍ୟା ରେ ଆୟୁ ଲାଭ, କୌଜ ରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଜୟ ଓ ବୁଧ ରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଶମ ଓ ଈଶ୍ୱର ରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ପ୍ରତିପଦା ରେ ଶୁଭ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନରେ ଛୋଟ ପଶୁ, ପଞ୍ଚମୀ ଦିନରେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ବ୍ୟବସାୟରେ ସଫଳତା ଲାଭ ହୁଏ। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ରୂପା ଓ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁତ୍ର ମିଳେ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିୟମିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଓ ଏହା ପରି ଅବସରରେ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତାହା 'ପାର୍ବଣ' ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏକ ପିତୃଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ 'ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ' କୁହାଯାଏ, ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ 'ପାର୍ବଣ' ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ। ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଛଠଠ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ନିୟମ ଅଛି; ଏହା ସାବଧାନତାର ସହିତ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। କିଛି ବିଶେଷ ଦେଶରେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଅନନ୍ତ। ପିତୃମାନେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି—ଯଦି ଏକାଦି ଜଣେ ମଧ୍ୟ ଗୟାକୁ ଯାଏ, ସେ ନିଜ ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରେ ଓ ସ୍ବୟଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ବିଶେଷ କରି କାଶୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ହରା ସ୍ବୟଂ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, କୁବ୍ଜାମ୍ର, ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗ ଓ ମହାତୀର୍ଥରେ, ସରସ୍ୱତୀ ତୀରେ, ପୁଷ୍କରରେ, ଏବଂ ବେତ୍ରବତୀ, ବିପାଶା ଓ ବିଶେଷ କରି ଗୋଦାବରୀ ତୀରେ ପିତୃମାନେ ସଦା ସନ୍ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଗହୁଁ, ତିଳ ଓ ମୁଗ ଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି। ଏହାସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ବିଦାରୀ ଓ ଭରଣ୍ଡ ମୂଳ ଦେବା ଉଚିତ। ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଶୃଙ୍ଗାଟକ ଓ କଶେରୁକ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ମେଷ ମାଂସ ଦେଇଲେ ଚାରି ମାସ, ପକ୍ଷୀ ମାଂସ ଦେଇଲେ ପାଞ୍ଚ ମାସ, ଛାଗ ମାଂସ ଦେଇଲେ ଆଠ ମାସ, ରୌରବ ମାଂସ ଦେଇଲେ ନଅ ମାସ ଯାଏଁ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି। ଶଶକ କିମ୍ବା କୁମ୍ଭୀର ମାଂସ ଦେଇଲେ ଏହି ସନ୍ତୃପ୍ତି ଏଗାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ। ଏଭଳି ନିୟମ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧକାରୀ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣରେ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି।