ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଧାର୍ମିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ । ସେ ନିଜ କ୍ଷମତା ଅନୁଯାୟୀ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ, ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଲିଖାଯାଇଥିବା ଷ୍ଟୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପାଠ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଯଦି ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ମନୋଯୋଗରେ ଦେଖି ଏହି ପାଠ କରିଥିଲେ । ଏହି ପାଠ ପାଇଁ ସେ ଅକ୍ଷା ମାଳା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ଯେଉଁ ମାଳାର ଉତ୍ତମତା ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଆସିଥିବାକୁ ମନାଯାଏ । ପାଠ କରିବା ସମୟରେ ସେ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ । ସେ ଏକା ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପାଠ କରିଥିଲେ । ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ଓ ନିସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ସେ ପୁନି ପାଠ କରିଥିଲେ । ନିଜ କ୍ଷମତା ଅନୁଯାୟୀ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ପବମାନୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିଥିଲେ । ଯଦି ଏହି ପାଠ କରିବା ଅନ୍ୟଥା ହେଉଥିଲା, ସେ ଶୁଭ୍ର ଭୂମି କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଉପରେ ବସି ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଆଚମନ କରି ନିଜ କ୍ଷମତା ଅନୁଯାୟୀ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ଆରମ୍ଭରେ 'ଓଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶେଷରେ 'ନମସ୍କାର' କହି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ତିଳ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପିତୃଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦେବ ଋଷି ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ । ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାମ ଭାଗରେ ଉପବୀତ ରଖି ନିଜ ତୀର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଭାବସମେତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଫୁଲ, ପତ୍ର କିମ୍ବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ, କ୍ରୋଧ ଓ ତ୍ୱରା ବିନା ପୂଜା କରିଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଜଳ ଦେବତା ହେଉଥିବାରୁ, ସେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ । ଫୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ଏକଟି ପରେ ଏକଟି ଭକ୍ତିରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ରଖିଥିଲେ । ଏହିପରି, ସେ ସଦା ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ । ଚାରିଟି ବେଦରେ ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ର ସମାନ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ନାହିଁ । ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ତାହାରେ ଏକତ୍ୱ କରି, ମନକୁ ତାହାରେ ଲଗାଇ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ 'ତତ୍ ସୃଷ୍ଟି ବିଷ୍ଣୁ' ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥିଲେ । ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ । ଦୃଢ଼ ମନୋଯୋଗରେ ଈଶାନ, ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ତ୍ରୟମ୍ବକ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । 'ନମଃ ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏହାକୁ ଅପ୍ଲାଇ କରିଥିଲେ । ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଦୃଢ଼ ମନୋଯୋଗରେ ପଞ୍ଚମହାୟଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ଏହି ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞରେ ମନୁଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଞ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଟେ । ମନୁଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପରେ, ସେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । କୁଶ ଘାସର ଗୁଛା ଉପରେ ବସି, କୁଶ ହାତରେ ଧରି, ଦୃଢ଼ ମନୋଯୋଗରେ ବସିଥିଲେ । ତାପରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ଅଟେ । ଗୃହାଗ୍ନିରେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ, ଏହା ନିତ୍ୟ ନିୟମ ଅଟେ । ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉପଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଭୂତ ଯଜ୍ଞ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ଅଟେ । ସେ ଭୂମି ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଭୂତ ଯଜ୍ଞ ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦିନକୁ ଦୁଇଥର କରିବା ଉଚିତ୍ । ଦିନିକିଆ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପିତୃ ଯଜ୍ଞ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଟେ, ଯାହା ଉନ୍ନତି ଦେଇଥିଲା । ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏକ ଦ୍ୱିଜ ଜନକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ଚାରି ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିଲେ । ଏହିପରି ନିଜ ଘରକୁ ଫିରି, ମନ, ବାଣୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଶାନ୍ତ ରଖି, ସେ ସଦା ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଅତିଥି ସଂସ୍କାର ଅନେକ ଓ ନାଶକାରୀ ହୋଇ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ଅଟେ । ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସିଥିଲେ, ସେ ନିଜ କ୍ଷମତା ଅନୁଯାୟୀ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରିଥିଲେ । ଏପରି ଏକ ଦିନର ଧାର୍ମିକ କ୍ରମ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରି, ଦେବ, ପିତୃ, ମନୁଷ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଭୂତ ଯଜ୍ଞରେ ନିଜ ଦୂତି ଦେଇ, ଅତିଥି ଆଦର କରି, ଶାନ୍ତ ମନରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ ।