ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜାତିଗଣଙ୍କୁ ଧର୍ମର ନିୟମ ଓ ନିଷେଧ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ସେମାନେ କୁହିଲେ—ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜାତି ଉଦୁମ୍ବର ଫଳ କିମ୍ବା ଲାଉ ଖାଉଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମରୁ ପତନ ହେଉଛି। ଅପକ୍କ ମାଂସ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଆହାର, ଓ ଯଜ୍ଞର ଅଫରିଂସ୍ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନିପା, କପିତ୍ଥ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସାହର ସହ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ୍। ରାତିରେ ତିଳ ମିଶା ଦହି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅପକ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱଭାବ ଓ ଅପବିତ୍ର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। କୁକୁର ଘ୍ରାଣ କରିଥିବା, ପୁନର୍ବାର ରନ୍ଧିଥିବା, ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଦେଖିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅଫରିତ, ପୁରୁଣା, ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ମାନବ ଘ୍ରାଣ କରିଥିବା କିମ୍ବା କୁଷ୍ଟରୋଗୀ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅପବିତ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ମନୁ କହିଛନ୍ତି, ମେଉଁ ଦୁହିଅ କିମ୍ବା ନୂତନ ଛୋଁଡ଼ିଥିବା ପଶୁର ଦୁଧ ପାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କର୍ଳ, ଚକୋର, ଜାଲାପଦ ଓ କୋକିଲା ପକ୍ଷୀ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପାରା, ଟିଲି, ଗାଁର କୁକୁଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶ୍ୟାଳ, ବାନର, ଗଧା ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ନିୟମ ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ ବସିଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ। ମନୁ, ପ୍ରାଣୀମାତା, କହିଛନ୍ତି—ପଞ୍ଚନଖୀ ପଶୁ ସଦା ଭୋଜନ ଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ପରେ ମାତ୍ର ଏହା ଭୋଜନ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ବାଧ୍ରୀଣ ପକ୍ଷୀ, କଠା, ମାଛ ଖାଇବା ଅନୁମୋଦିତ, ଯଦି ସେମାନେ ପ୍ରତିହତ ହୋଇଥିବେ। କିଛି ମାଛ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଖାଇପାରିବେ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଜୀବନର ଆପଦ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅନୁମତି ରହିଛି। ଔଷଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ଆଜ୍ଞା ଦିଆଯାଇଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଉପରେ ଏହା ଖାଇପାରିବେ। ଏହି ପଶୁର ଦେହରେ ଯେତେ ଚୁଲି ଥାଏ, ସେତେ ନରକ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ମଦ ପାନ ସଦା ନିଷିଦ୍ଧ—ଏହି ନିୟମ। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜାତି ମଦ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମରୁ ପତିତ ହୋଇ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମଦ ତ୍ୟାଗ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଷିଦ୍ଧ ପାନ କରିଥିବେ, ସେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଇଥାଏ। ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ? ଦିନକୁ ଦିନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେମାନେ ଶରୀର ଶ୍ରମର ଫଳ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମନୋଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶୂଧି କରି ନିସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ପ୍ରଭାତ ନିସ୍ନାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଭାତ ନିସ୍ନାନରେ ଋଷିମାନେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ତେଣୁ, ନିସ୍ନାନ ନ କରି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରଭାତ ନିସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦୂର ହୁଏ—ଏହି ଉପରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବିଶେଷ କରି ଯଜ୍ଞ ଓ ପାଠ ପାଇଁ ନିସ୍ନାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଭିଜା ପୋଷାକ ଦ୍ୱାରା ଶୂଧି କରିବାକୁ କାପିଳିକ ନିସ୍ନାନ କୁହାଯାଏ। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି—ସ୍ୱାଧୀନତା ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ନିସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ବାରୁଣ ଓ ଯୋଗ ନିସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାର ନିସ୍ନାନ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଆଗ୍ନେୟ ନିସ୍ନାନ ହେଉଛି ଶରୀରକୁ ପାଦ ଠାରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୂଧି କରିବା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃଷ୍ଟିରେ ନିସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଦିବ୍ୟ ନିସ୍ନାନ କୁହାଯାଏ। ଯୋଗ ନିସ୍ନାନ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା। ଏଭଳି ନିୟମ ଓ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଦ୍ୱିଜାତି ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।