ଏକ ସଂସ୍କାରିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜୀବନ କେମିତି ହେବା ଉଚିତ, ଏହି ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ରବାଣୀରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ତାଙ୍କର ସାଧନ ଅଛି, ସେ ପୁନିଥରେ ପୁରୁଣା କିମ୍ବା ମେଲା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ଚପ୍ପଲ, ମାଳା କିମ୍ବା ସାଣ୍ଡେଲ୍ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବାୟଁ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଉପର୍ଣ୍ଣ ପିନ୍ଧିବା କିମ୍ବା ବିକୃତ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶୁଭ ରୂପ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଯାହା ଉତ୍ପତ୍ତିର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଉଁଠି ଉପଯୁକ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଓ ପବିତ୍ରତା ଥିବା ନାରୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସଦା ବିଧିବଦ୍ଧ ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ୍। ତିନି ପ୍ରକାର ଜନ୍ମସଂସ୍କାରର ଦିନରେ ଯେପରି ଉପବିତ ଥାଏ, ସେପରି ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୃହସ୍ଥ ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜତା ସଂସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ, ସେ ସଦା ନିୟମ ଓ ଶୌଚାଚରଣ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଅନୁସରଣ କରାଯାଏନି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପତିତ ହୁଏ। ସେ ନିୟମିତ ଗୃହକର୍ମ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଓ ନିଜ ପତ୍ନୀର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର। ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସେ ସଦା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କୃପା ଦେଖାଇବେ। ତାଙ୍କର ପୋଷାକ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ମନ ଏକତାରେ ରହିବା ଦରକାର। ଏହି ଆଚରଣକୁ ସେ ଅନୁସରିବେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ଚେଷ୍ଟା କରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏହା ଅନୁସରଣ କରି ସେ କଦାଚିତ୍ ପତିତ ହୁଏନି। ଯିଏ ସତ୍ୟ କହିଥାଏ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଥାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦ ସହିତ ଏକତା ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ଦ୍ୱେଷ ରହିତ, ମୃଦୁ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଓ ପିତୃୟଜ୍ଞ କରିଥାଏ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଯଜ୍ଞ କରି, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ଭକ୍ତି ଓ ଉଦ୍ୟମ ସହିତ। କେବଳ ଘର ରଖିଲେ ଗୃହସ୍ଥ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମନିଷ୍ଠା ରହିଛି, ସେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ର ଚିହ୍ନ। ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ନିନ୍ଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବେ। ଏହିପରି ଗୃହସ୍ଥ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିପାଇଁ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଦୋଷକୁ ଯିଏ କ୍ଷମା କରିଥାଏ, ସେଇ ହେଉଛି ସତ୍ୟ କ୍ଷମାଶୀଳ। ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି, କୃପା ହେଉଛି ସିଧାସଳଖ ଧର୍ମର ଉପାୟ। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତାହାକୁ ଜ୍ଞାନ ବୋଲି ଜାଣ। ଯଦି କେହି ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେ ଯାଏ, ତାହାକୁ ଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସତ୍ୟ ହେଉଛି ଯଥାର୍ଥ କଥା କହିବା। ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣ, ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ କେବେ ଶୋକ ନାହିଁ। ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ, ଏହି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ସେ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଦେହ ବିହୀନ ରୁଦ୍ର କେବେ ବ୍ୟକ୍ତିମଧ୍ୟରେ ପରମ ହୁଏନି। ଧର୍ମ ବିହୀନ ଅଭିଲାଷା କିମ୍ବା ଧନ ଅନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ, ଧର୍ମ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ, ଦେବତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ। କେବେ ବେଦ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନାହିଁ କିଛି ଏମିତି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠି ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। କେବେ କୁହାଯିବା ଅପ୍ରିୟ କିମ୍ବା କ୍ଷତିକାରକ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେବେ ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ଜନ ଅନ୍ୟର ଜିନିଷ ନିଏ, ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ ଲୋକେ, ଯଦିଓ ସକ୍ଷମ ନୁହନ୍ତି, ତଥାପି ଅନ୍ୟ ଲୋକ ପାଇଁ ନିନ୍ଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୃହସ୍ଥ କିପରି ନିଜ ଜୀବନ ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ୍, ଏହା ଏଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।