ଓ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃଗ, ଗାଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେହିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରଷ୍ଟ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟଳ ଚରିତ୍ର ଅଟଳ ଜଣାଶୁଣା। ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଏକ 'ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଧାରା' ନାମକ ସୃଷ୍ଟି ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦିବ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ, ଏହା ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଦେବତାମାନେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଜ୍ୱଳମାନ ଅଟଳ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଦେବତା ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏହାପରେ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ 'ଅଧୋ ଧାରା' ନାମକ ଏକ ସୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା କ୍ଷମତାଶୀଳ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଉପକୃତ, କିନ୍ତୁ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ। ଏହି ସୃଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ, ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ଏହି ପଞ୍ଚ ସୃଷ୍ଟି ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୂତ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭବ, ଯାହାକୁ ଭୂତ ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସ୍ୱଭାବିକ ଭାବରେ ଉଦ୍ଭବ, ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ବିନା ଘଟିଥିଲା। ପଞ୍ଚମ ସୃଷ୍ଟି 'ତିର୍ୟକ୍ ଧାରା' ନାମକ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିରେ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି। ଏହାପରେ ଅଧୋ ଧାରାର ମନୁଷ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ସପ୍ତମ ସୃଷ୍ଟି ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ। ନବମ ସୃଷ୍ଟି ଯୁବ ମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ; ଏହି ସ୍ୱଭାବିକ ଓ ବିକୃତ ସୃଷ୍ଟିମାନେ। ଓ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ତିନି ସୃଷ୍ଟିମାନେ ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନ୍ ରଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ମନ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଲଗିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିନଥିଲେ। ତୁରନ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ। ନାରାୟଣ, ମହାଯୋଗୀ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେଇ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ଭଗବାନ୍ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଲାଭ କରିନଥିଲେ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଭର୍ତ୍ତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା। ଏହି ଅଶ୍ରୁରୁ ମହାଦେବ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ଯେଉଁଠି ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସ୍ୱରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ସେଇ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ବ୍ରହ୍ମା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଜଟାଧାରୀ, ଭୟ ଶୂନ୍ୟ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଅଟଳ। ଓ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ମୁଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବି, ତୁମେ ଅଶୁଭ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କର।" ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନପତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି: ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଓ ଔଷଧି; ପକ୍ଷ, ମାସ, ଉତ୍ତରାୟଣ-ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ବର୍ଷ, ଏବଂ ଯୁଗମାନେ। ଡକ୍ଷ, ଅତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ, ଧର୍ମ, ଓ ସଂକଳ୍ପ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡୁରୁ ଅଙ୍ଗିରସ ଦେବତା; ହୃଦୟରୁ ଭୃଗୁ; ସଂକଳ୍ପରୁ ସଂକଳ୍ପ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ପ୍ରପିତାମହ। ତାଙ୍କର ଅପାନରୁ ଅଚଳ କ୍ରତୁ; ସମାନରୁ ବସିଷ୍ଠ। ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଧର୍ମକୁ ସେମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଲଗାଇଲେ। ଏହାପରେ ତାଙ୍କର ନିମ୍ନ ଅଙ୍ଗରୁ ପ୍ରଥମେ ଅସୁର ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ରାତି ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଥିବାରୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ରାତିରେ ଶୟନ କରନ୍ତି। ଏହାପରେ ତାଙ୍କର ମୁଁ ଠାରୁ ଦେବତାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ତେଣୁ, ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମଶୀଳ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରପିତାମହ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ, ପିତୃମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭେଦ କରି, ତାଙ୍କର ଦେହ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ଧ୍ୟା ଭାବେ ପରିଣତ ହେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ପିତୃମାନଙ୍କର ସନ୍ଧ୍ୟା ରୂପ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।