ଏକ ପବିତ୍ର ଶିକ୍ଷାର ଅନୁସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୂର ଯାତ୍ରାରୁ ଫେରି ଆସନ୍ତି, ସେ ନିଜ ବାହା ଆପ୍ତା ମହିଳାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମହିଳାଙ୍କ ସହିତ ସେ ନିଜ ମାଆଙ୍କୁ ଯେପରି ଆଦର କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆଦର କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ମାଆ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହା ପରେ, ସେ ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବେଦ, ଧର୍ମ ଏବଂ ପୁରାଣର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ଶିଖାଇବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ନିଜ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଅପରାଧକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ବସିବା କରନ୍ତି। ଯଦି ଗୁରୁ ଖାଦ୍ୟ, ଧନ ଏବଂ ସ୍ଵର୍ଗ ଦେବାର ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ତେବେ ତେଣିଁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଦଶ ଜଣ ଶିଷ୍ୟକୁ ଶିଖାଇବା ଉଚିତ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଦାନ ଉଚିତ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଆଗରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭଳି ଦାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ "ପଢିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର", "ଏଠାରେ ବିରାମ ଦିଅ" ଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ଶ୍ୱାସରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ, ସେ 'ଓଁ' ଧ୍ୱନି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନମସ୍କାର କରି ପଠନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ ପଠନ କରିବା ଅନ୍ୟଥା ଏହା ନ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବ ରୁ ଅପସାରିତ ହେବେ। ପଠନ ଓ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଗୁରୁ ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ଘୃତ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସାମୂହିକ ପଠନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ମାଂସ ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମ ଓ ପୁରାଣର ଅଙ୍ଗ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ସହିତ, ଶିଷ୍ୟ ଏକାଗ୍ର ମନ ନିଏ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସଦା ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ପଠନ ଯଜ୍ଞ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାରିଟି ବେଦ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଅନ୍ୟତମ। ଏହା ପରେ, ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ମହା ବ୍ୟାହୃତି ଅସୁଭ ଅଟାଇ ଦେଇଥାଏ। ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍—ଏହି ତିନି ବ୍ୟାହୃତି ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ରସର ରସ, ମହାଯୋଗ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଶିଷ୍ୟ ଏହାର ଅର୍ଥ ବୁଝି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ଗାୟତ୍ରୀ ଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ପଠନ ନାହିଁ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଓଷାଢ଼ କିମ୍ବା ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ ମାସରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶିଷ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ଏକାଗ୍ର ମନ ସହିତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାତରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ। ବେଦର ଅଙ୍ଗ, ପୁରାଣ ଏବଂ ମନୁସ୍ମୃତିର ଅଧ୍ୟୟନ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ କରିବା ଉଚିତ। ପଠନ ସମୟରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟ ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉଚିତ। ତଥାପି, ପ୍ରଜାପତି କହିଛନ୍ତି କିଛି ସମୟ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ। ଏହି ଅସମୟରେ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବିରତ କରିବା ଉଚିତ; ବିପରୀତ ଋତୁ, ବଦଳି ଦେଖିଲେ, ଏହି ସମୟ ଅନୁଚିତ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ବିଦ୍ୟୁତ ଦେଖିଲେ ରାତିରେ ଅଧ୍ୟୟନ ନିଷିଦ୍ଧ, ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିଷେଧ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଅବସ୍ଥାରେ ସଦା ଅଧ୍ୟୟନ ବିରତ କରିବା ଉଚିତ। କାନ୍ଦିବା କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ ଏକଠା ହେବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପଠନ ନିଷିଦ୍ଧ। ଅଶୁଦ୍ଧ, ଖାଇବା ପରେ, କିମ୍ବା ପିତୃଦେବଙ୍କୁ ଦିଆଯିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରାଜା, ରାହୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ତିନି ଦିନ ପଠନ ବିରତ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଦ ପଠନ ନିଷିଦ୍ଧ। ମାଂସ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଶୋକ ଗୃହର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ ଅଧ୍ୟୟନ ନିଷିଦ୍ଧ। ଅମାବାସ୍ୟା, ଚତୁର୍ଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅଷ୍ଟକା ଦିନ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଁ, ଋତୁ ଶେଷ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ ବିରତ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ତିନି ଅଷ୍ଟକା ଦିନ ଅଛି। ଏହି ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ନିୟମିତ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଉପଦେଶ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।