ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ଗୁଣମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନତା ବୁଦ୍ଧିର ଭିନ୍ନତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କେହି କ୍ରିୟା ମୋତେ ଅର୍ପଣ କରିଲେ, ସେ କ୍ରିୟା ବାଧନା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତିକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହି ବାଧନା, ଯାହାକୁ କ୍ଲେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ଯାହା ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସେହିଶବୁ ଶକ୍ତି ମୋରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବିକାର ତାହା ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ସେହିଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରଗତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଉଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ୍, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ। ମୂଳ ଯାହାକୁ ମାୟା କୁହାଯାଏ, ସେଉଁଠାରୁ ଏହି ସଂସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ମାୟାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ, ମହାଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ବଳିତ, ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ମୋର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମୋତେ, ନିଜ ପିତାକୁ, ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତଥାପି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମାୟା ହେଉଛି ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ; ତାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ମୋତେ ପିତା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଯେଉଁ ଅଟଳ ଅଟୁଟ ଚିତ୍ତ ଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମୋହରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଓଁକାର ଆକାରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି। ଯେଉଁ ଅବିନାଶୀକୁ ନଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖେ, ସେଉଁଠି ସେ ନିଜର ଅସଲି ଦୃଷ୍ଟି ଲାଗେ। ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ କ୍ଷତି କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ପ୍ରଧାନର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣିଛି, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଛଅ ଅଙ୍ଗ ବିବୃତ କରାଯାଇଛି। ବନ୍ଧନ ଓ ତାହାର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ମହାପ୍ରଭୁ ସତ୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ପୁରୁଷ। ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ବୀଜ, ସଂସାର ଓ ଏକେବଳ ଦେବତା। ବେଦଜ୍ଞମାନେ ତାଙ୍କୁ ମହାଦେବ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦଢ଼ିଆ ଅଛନ୍ତି। ଏହିଁଠି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି: "ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣ କିପରି ସମସ୍ତର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି?" ଏଠାରେ କାରଣ ହେଉଛି ମାୟା, ଯାହା ଆତ୍ମା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହି କାରଣ ଦ୍ୱାରା, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ସତ୍ୟରେ, ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏହା ଏକତ୍ୱ ଓ ବିଭିନ୍ନତାର ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଘୋଷିତ। ଏହା କୌଣସି କାରଣ ବିନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିପରି ଆତ୍ମାର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ସେଠାରେ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଏକାକୀ ସ୍ୱରୂପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଛି। ମୋ ସହିତ ଏକତା ହେଲେ, ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ସେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏହା ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ। ସେହି ଅବିନାଶୀ, ପରମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମ। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପ୍ତ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ହେଲେ, ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦକୁ ଜାଣିଛି, ସେ କେବେ କିଛିକୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ। ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ସେ ସଦାନ୍ଦାନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପୁଣି ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ। ସେହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପବିତ୍ର, ଆକାଶ ସଦୃଶ ଧାମ—ଏହି ହେଉଛି ପରମ ସତ୍ୟ।