ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ—ନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଭୀରଭଦ୍ର, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କପିଳ ଋଷି; ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବଜ୍ର, ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ; ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରୁ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ମୁଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଭୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମହାପ୍ରଭୁ। ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କୁବେର, ଗଣପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଭୀରକ; ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବାୟୁ, ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପୁଷ୍କର। ବେଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମବେଦ ମୁଁ, ଯଜୁର୍ବେଦର ଶତରୁଦ୍ରିୟ ମୁଁ; ସ୍ତୁତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ମୁଁ, ସାମଗାନର ଜ୍ୟେଷ୍ଠସାମନ୍ ମୁଁ। ଭୂମିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ ମୁଁ, ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବିମୁକ୍ତକ ମୁଁ; ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶ ମୁଁ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଁ; ପଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋକ୍ଷ ମୁଁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମେଶ୍ୱର ମୁଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ମୋ ତେଜର ପ୍ରଭାବ ଭାବିବାକୁ ଜାଣ; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପଶୁପତି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବ, ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ବେଦଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ମୋ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ପରମାତ୍ମା, ଅବିନାଶୀ ଭୂତପତି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପଶୁପତିଙ୍କର ବନ୍ଧନ, ଯାହା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଅଷ୍ଟପ୍ରକୃତି ଓ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ବିକାର ଅଟୁଟ ଅଂଶ। ମଳା, ଶିଶ୍ନ, ଦୁଇ ହାତ, ଦୁଇ ପାଦ ଏବଂ ଭାଷା—ଏହି ସମସ୍ତ ଦଶମ ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଏକୋଇଶି ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକୃତିର ମୂଳ ଅଂଶ। ଯେଉଁ କାରଣଟି ଆଦିହୀନ, ମଧ୍ୟହୀନ ଓ ଅନ୍ତହୀନ, ଏହି ସଂସାରର ପରମ କାରଣ; ଏହି ସମସ୍ତର ସମତା ଅବସ୍ଥାକୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଗୁଣମାନଙ୍କର ଭିନ୍ନତା ବୁଝିବାରୁ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ; ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ କରାଯାଏ, ସେ ବା ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତିକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହି ବନ୍ଧନଗୁଡ଼ିକୁ ପାଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ। ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ମୋର ଶକ୍ତିରେ ବସିଥାଏ। ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ଯାହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶାଶ୍ୱତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଂଶ। ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ, ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି। ଏହି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ। ସେ ଏକମାତ୍ର, ପୁନ୍ୟଶ୍ଳୋକ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ। ମୂଳ ଯାହାକୁ ମାୟା କୁହାଯାଏ, ସେଠାରୁ ଏହି ସଂସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ସେଠାରୁ ତନ୍ମାତ୍ର, ମହାଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି। ଏହି ମାୟା ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯିଏ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ। ମୋର ମାୟାରେ ବିମୁଢ଼ ହୋଇ, ସେମାନେ ମୋତେ ନିଜ ପିତା ଭାବେ ଜାଣିପାରୁନାହାନ୍ତି। ତଥାପି, ମାୟା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ପିତା ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଯିଏ ନିଶ୍ଚଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅବିଚଳିତ, ସେ କେବେ ବି ମୋହରେ ପଡ଼େନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପରେ, ଓଁକାର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପ୍ରଜାପତିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ଯିଏ ନଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଅବିନାଶୀକୁ ଦେଖେ, ସେଠିକି ଦେଖେ। ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ, ଏବଂ ଏଭଳି କରି ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯିଏ ପ୍ରଧାନର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଛଅ ଅଙ୍ଗ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି; ବନ୍ଧନ ଏବଂ ତାହାର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ବେବେଚିତ।