ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଅଧିଷ୍ଠାନ ଅନନ୍ତ, ନିରନ୍ତର ଆନନ୍ଦମୟ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ। ସେହି ଚେତନାର କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଦୃଶ୍ୟ ନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଓ ପରମାମୃତ ଅଟୁଟ ଆନନ୍ଦର ନିବାସ। ସେ ଗୁଣଶୂନ୍ୟ, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପରମ ଚିତ୍ତକାଶ, ଏହି ଜ୍ଞାନ କେବଳ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ମୁଁ ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଶାନ୍ତ, ଜ୍ଞାନମୟ ଆତ୍ମା, ପରମେଶ୍ୱର। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋରେ ବିରାଜିତ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯିଏ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ, ସେହିଁ ସତ୍ୟରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଦୁଇଟି ମୂଳ ଅଂଶ ଅଛି—ଏହାର ଏକଟି ଅନାଦି ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛି କାଳ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରେ। ଏହା ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱଭାବିକ, ଅନ୍ୟଟି ଭିନ୍ନ। ଏହି ଦୁଇଟି ମୋର ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ପ୍ରକୃତି—ଏହି ମାୟା ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ମୋହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେ ମୁଁ। ଅହଂକାର ନ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିବେକଶକ୍ତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାତା, ଏଠାରୁ ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱବିଚାରୀ ଲୋକେ ଜୀବ, ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଆତ୍ମା ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏହି ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ, ମନ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାୟ ଅଂଗ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତି ସହ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଅବିବେକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହି ଅବସ୍ଥା କାଳ ଦ୍ୱାରା ଆସିଥାଏ। ସମସ୍ତ କିଛି କାଳ ଅଧୀନ, କାଳ କାହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ପରମ ପୁରୁଷ। ମନରୁ ଅହଂକାର, ଅହଂକାର ପରେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପୁରୁଷରୁ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଭୁଠାରୁ ପ୍ରାଣ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ମୋଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ନାହିଁ; ଯିଏ ମୋତେ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଆକାଶସ୍ୱରୂପ, ମହାପ୍ରଭୁ ନାହିଁ। ମାୟାର ନିୟନ୍ତା ପ୍ରଭୁ କାଳ ସହ ଏକତ୍ରିତ। ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମା ବେଦର ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରେ। ଦେବଦେବଙ୍କର ଏହି ମହିମା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚଳିତ। ଏହି ଚିରସତ୍ୟକୁ କେବଳ ପରମ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଜାଣିପାରନ୍ତି। ଏହି ଜଗତ ଓ ମହାଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତର ସାକ୍ଷୀ ମୋତେ ଜାଣିନଥାନ୍ତି। ସେ ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, କାଳ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିରାଜିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ମନୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବେଦିକ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜନ୍ତି। ଯୋଗୀମାନେ ସେହି ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନିୟନ୍ତା, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରେ ବିରାଜିତ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ମୁଁ ସଦା ବିରାଜିତି। ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେହି ପରମ ପଦ ଦେଇଥାଏ। ସେମାନେ କାଳ ସହ ଏକତା ଲାଭ କରି ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଆରମ୍ଭରୁ ଏହି କଥା ଘୋଷିତ—ମୋ ଭକ୍ତ କଦାଚିତ୍ ନଶ୍ୱର ନୁହେଁ। ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ମୋତେ ନିତ୍ୟ ପୂଜେ। ଯିଏ ନିୟମିତ ଭାବେ ମୋତେ ଦାନ କରେ, ସେ ମୋ ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତ। ସମସ୍ତ ବେଦ ଯେଉଁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେହି ଆତ୍ମାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରି ମୁଁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ଓ ବେଦଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ନାଶକ। ମୁଁ ସଂସାରର କାରଣ, କିନ୍ତୁ ସଂସାର ମୋତେ ଛୁଁଇପାରେ ନାହିଁ। ମୁଁ ମାୟାର ନିୟନ୍ତା, ମୋର ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ମାୟା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରେ। ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିରାଜି ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନ କୁ ନଶ୍ୱ କରେ।