ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିସ୍ତାର ଓ ମନ୍ବନ୍ତରମାନଙ୍କର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିଷୟରେ, ଜେଉଁଥିରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି, ଆପଣ ଆଗରୁ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିବା, ଯାହା କେବଳ ବ୍ରହ୍ମ ନିମିତ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବା ପରେ ଆମେ ପୁନି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ—ଏହି ସଂସାରର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ? ଏହି ସମୟରେ, ପୁରାଣ ପାଠକ ସୂତଜୀ ଚିନ୍ତନ କରି, କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ, ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ବୃହତ୍ ଯଜ୍ଞ ଉପରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତଜୀ, କମଳ ଦଳ ସମ ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେ ହାତ ଜୋଡି ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଋଷିମାନେ ସୂତଜୀଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଆସନ ତିଆରି କରି, ଆଦର ସହିତ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ତୁମର ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରେ କୌଣସି କ୍ଷୟ ଆସିଛି କି? ତୁମେ ଏଠାରେ ଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଜ୍ଞାନ କଥା ହେବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରବଣ ଇଚ୍ଛା ଜଗ୍ରତ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁମର। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବରୁ କୂର୍ମ ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁ ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ତାହା ଆଉ ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ସେ ନିଜେ ସନତ୍କୁମାର ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେସବୁ ତୁମେ ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏଠି ଅଙ୍ଗିରା, ରୁଦ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ବିଦ୍ ଭୃଗୁ, ଶୁକ୍ର, ପୂଜ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଯେଉଁମାନେ ମନଃସଂୟମରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ର ବଦରିକାଶ୍ରମରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ନର ଥିଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ଆଦି ଅନ୍ତହୀନ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଯୋଗରେ ନିପୁଣ, ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଯୋଗୀମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗବିଦ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତେଣୁ ସେ ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ କଣ୍ଠରେ ପଚାରିଲେ—“ଏହି ତପସ୍ୟା କିପାଇଁ କରୁଛ?” ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ, ଏହା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ସଫଳତାର ଚିହ୍ନ। ସମସ୍ତେ ଏକମାତ୍ର ପରମପୁରୁଷ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ନାରାୟଣ ଏହି ପୁରାତନ ଅବ୍ୟକ୍ତ ପୁରୁଷ ରୂପେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—“ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଆମ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ଆତ୍ମା କ’ଣ? ମୋକ୍ଷ କ’ଣ? ପୁନର୍ଜନ୍ମ କିପାଇଁ ହୁଏ? ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ କ’ଣ? ସବୁ କଥା ଆମକୁ କହ।” ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ତପସ୍ୟୀ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ନାରାୟଣ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେ ଗଳିତ ସୁନା ପରି ଦୀପ୍ତି ଛଡ଼ାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୌଣସି ମଣିଷ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଦୟାଳୁ ମନେଇ ମହେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଏହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଋଷିମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ। ଅନନ୍ତ, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ସଂହାରର କାରଣ, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ। ଅମ୍ବିକାଙ୍କର ପତି, ଦେବ, ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ ପଚାରିଲେ—“ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ?” ଏପରି ଅନୁଗ୍ରହପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ମୋ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ କଥା କହ।