ଏକ ସମୟର କଥା, କୁଶିକ, ଗର୍ଗ, ମିତ୍ରକ ଓ ଋଷ୍ୟ ନାମକ ଚାରି ଜଣ ଶୁଦ୍ଧ ଋଷି, ବ୍ରହ୍ମନ୍ରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠା ଓ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ। ଯୋଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ, ବେଦର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଏହି ଋଷିମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଭବିଷ୍ୟତରେ ସାବର୍ଣୀ ଓ ଡକ୍ଷ ସାବର୍ଣୀ ନାମକ ଦୁଇ ମନୁ ହେବେ, ଚଉଦ ନମ୍ବର ମନୁ ଭୌତ୍ୟ ନାମରେ ଆସିବେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଭବିଷ୍ୟତ ମନୁମାନେ ଅନୁକ୍ରମରେ ଉଦୟ ହେବେ। ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର କଥାରେ ଶୃଷ୍ଟି ସମୃଦ୍ଧ ହେଇଥାଏ, ଏହାର ଜ୍ଞାନ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ନାରାୟଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରାଯାଏ; ପ୍ରାଚୀନ ନର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କୂର୍ମ ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି ବିଶ୍ୱର ବିସ୍ତୃତି ଓ ମନ୍ୱନ୍ତର ନିର୍ଣୟ ବିଷୟରେ, ତୁମେ ଏହାକୁ ବିବରଣା କରିଛ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକମାନେ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମନ୍କୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିବା; ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମନ୍ରେ ଲଗ୍ନ। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଆମେ ପୁନି ତୁମଠାରେ ଏହି ବାସ୍ତବ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ। ସୂତ, ପୁରାଣ ପାଠକ, ସମସ୍ତ କଥାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ବଦରିକା ଆଶ୍ରମରେ ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ ଅରବିନ୍ଦ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିଥିବା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ହାତ ଜୋଡି ନିକଟରେ ଉଭେ ହେଲେ। ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେମାନେ ସୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ଆସନ ତିଆରି କରି ଦେଲେ। ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା: "ତୁମର ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରେ କିଛି ଅବନତି ହୋଇଛି କି?" ସେମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ: "ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ରେ ଲଗ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ।" "ଯେଉଁ କଥା ବିଷ୍ଣୁ କୂର୍ମ ରୂପରେ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ତାହା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ସୂତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବାକ୍ୟ କହିଲେ। ଯେଉଁ କଥା ସେ ସ୍ୱୟଂ ସନତ୍କୁମାର ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଅଙ୍ଗିରା, ରୁଦ୍ର, ଭୃଗୁ—ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ—ଶୁକ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଯେଉଁମାନେ ମନସ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ବଦରିକା ଆଶ୍ରମରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ନରଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ଆଦି ଅନ୍ତହୀନ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ଯୋଗୀମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଭରି, ଯୋଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ। ଭଗବାନ ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏହି ତପସ୍ୟା କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଉଛି?" ସେହି ସମୟରେ, ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ଦେଖାଦେଲେ—ଏହା ତାଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ସଫଳତାର ଚିହ୍ନ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ: "ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ ତୁମେ, ତୁମେ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।" ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ, ପ୍ରାଚୀନ ଅବ୍ୟକ୍ତ ପୁରୁଷ, ସେଠାରେ ଉଭେ ହେଲେ। "ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ତୁମେ ଆମର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ।" "ଆତ୍ମା କ’ଣ? ମୋକ୍ଷ କ’ଣ? ଆତ୍ମାକୁ ପୁନଃପୁନି ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ କାହିଁକି ହୁଏ? ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କ’ଣ? ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବା ଉଚିତ।" ନାରାୟଣ ତପସ୍ଵୀର ରୂପ ଛାଡି, ନିଜ ଚେତନାର ଉଜ୍ଵଳ ରୂପରେ ଦେଖାଦେଲେ। ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଛାତି ଉପରେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଗଳିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଚମକୁଛି। ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଵଳତା ଦ୍ୱାରା, ସେହି ସମୟରେ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।