ମହାନୁଭାବ ଓ ଲେଖ୍ୟ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଗୋଷ୍ଠୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ଆଠଜଣ କରି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣାଶୁଣା। ଏହି ସମୟରେ ଅତିନାମ, ସହିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ବି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁ ସପ୍ତମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି। ପୁରୁଣ୍ଡର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଭି ଏହି ସମୟରେ ଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଭରଦ୍ୱାଜ, ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି ହିସାବରେ ପରିଚିତ। ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଜାପତି ରୁଚିଙ୍କୁ ଠାରୁ ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ତୁଷିତ ଲୋକରେ, ତୁଷିତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ସତ୍ୟା ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସତ୍ୟ ନାମରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତଥା ସତ୍ୟର ରୂପେ ଅବତରିତ ହେଲେ। ହର୍ୟା ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସ୍ୱୟଂ ହରି ଏବଂ ହରି ଦେବମାନେ ଅବତରିତ ହେଲେ। ସେ ମହାତ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା, ମନସ୍ପୁତ ଦେବମାନେ ସହିତ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ବୈକୁଣ୍ଠ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦେବମାନେ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବିଷ୍ଣୁ ବାମନ ରୂପେ ଅବତାରିତ ହେଲେ। ସେ ତିନି ଲୋକରୁ ଦୁଷ୍ଟତା କୁ ସଫା କରି, ପୁରୁଣ୍ଡର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେଥିରେ ସପ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିଶ୍ (ପ୍ରବେଶ) କରନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ, ବେଦରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସେ ଚାରି ରୂପରେ ବିସ୍ତୃତ, ଗୁଣସହିତ ବି ଓ ନିର୍ଗୁଣ ଭାବେ ବି ବ୍ୟାପ୍ତ। ଯାହାକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ଗୁଣାତୀତ ଓ ଶୁଦ୍ଧତମ। ଶେଷରେ, ସେଇ ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପ ସମସ୍ତକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ନିତ୍ୟ ପ୍ରକୃତି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ରାଜସିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ। ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ଯେଉଁଠାରେ ନାରାୟଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ଘଟାନ୍ତି। ସେ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମାନବମାନେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି। ବାସୁଦେବ, ଅସୀମ ଆତ୍ମା, ଏକମାତ୍ର ନିର୍ଗୁଣ ହରି। ଏହି ପ୍ରକୃତିରେ ସେ ବାସୁଦେବ ଭାବରେ ଚିରକାଳ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେଇ ଅବିନାଶୀ ହରି ବାସୁଦେବ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବେ ଅବତାରିତ ହେଲେ। ପୁର୍ବକାଳରେ, ହରି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅପାନ୍ତରତମା ଭାବେ ଅବତାରିତ ହେଲେ। ଏହି ନାରାୟଣ, ଯିଏ ବ୍ୟାସ, ସେ ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ। ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ପୁନଃ ସତ୍ୟ; ଏହିପରି ଜାଣିଲେ କେବେ ମୋହିତ ହେବେ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ଦ୍ୱାପରରେ, ବ୍ୟାସ ମନୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପରରେ, ବେଦବ୍ୟାସ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ପଞ୍ଚମରେ ସବିତୃ ବ୍ୟାସ, ଷଷ୍ଠରେ ମୃତ୍ୟୁ ବ୍ୟାସ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ। ନବମରେ ସାରସ୍ୱତ ବ୍ୟାସ, ଦଶମରେ ତିନି ଧାମା ଭାବେ ସ୍ମୃତ। ତ୍ରୟୋଦଶରେ ଧର୍ମ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶରେ ତାରକ୍ଷୁ। ସପ୍ତଦଶରେ କୃତଞ୍ଜୟ, ଅଷ୍ଟାଦଶରେ ଋତଞ୍ଜୟ। ଏକବିଂଶତମରେ ରାଜଶ୍ରବା, ତାଙ୍କ ପରେ ଶୁଷ୍ମାୟଣ। ପଞ୍ଚବିଂଶତମରେ ଶକ୍ତି, ଛବିଂଶତମରେ ପରାଶର। ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ। ସେଇ ପରାଶରପୁତ୍ର, ମହାଯୋଗୀ, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ—ସେଇ ହରି।