ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି ଯେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପଞ୍ଚଟି ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ "ବସବର୍ତିନ" ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ସୁତପା, ଶୁକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚାରିଜଣ ମିଳି ସପ୍ତ ଋଷି ହେଇଥିଲେ। ସତ୍ୟ ଓ ସୁଧିୟ ନାମକ ଏହି ସତାଇ ଦଳ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଭକ୍ତ ହେଇ, ମହାଦେବଙ୍କର ଉପାସନାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ। ପିବରା ଓ ଅନ୍ୟ ଛଅ ଋଷି ମିଳି ସେଇ ସମୟରେ ବି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ମନୁ ବସୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପତି ହେଲେ, ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ। ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ଚୌଦ ଦଳରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ଚୌଦ ଦେବତା ଥିଲେ। ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ରୈବତ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ବି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ପ୍ରିୟବ୍ରତରୁ ଚାରିଜଣ ମନୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିଲେ। ମନୋଜବା ବି ଦେବମାନଙ୍କର ପତି ହେଲେ; ଦେବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ମହାନୁଭାବ ଓ ଲେଖ୍ୟ, ପଞ୍ଚ ଦଳ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ଆଠ ଦେବତା ଥିଲେ। ଅତିନାମ, ସହିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଚାରି ଋଷି ମିଳି ସପ୍ତ ଶୁଭ ଋଷି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେଇ ବିବେକୀ ମନୁ ସପ୍ତମ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଛନ୍ତି। ପୁରନ୍ଦର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ନାଶକ, ସେଠାରେ ଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଭରଦ୍ୱାଜ ମିଳି ସପ୍ତ ଋଷି ହେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଥିଲେ। ପ୍ରଜାପତି ରୁଚିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ତୁଷିତାରେ ତୁଷିତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସତ୍ୟାରେ ସତ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତଥା ସତ୍ୟର ରୂପରେ। ହର୍ୟାରେ ହରି ସ୍ୱୟଂ ହରି ହେଲେ, ହରି ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ। ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମନସ୍ଜ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ବିକୁଣ୍ଠାରେ ସେ ବିକୁଣ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କୁ ଭିତରୁ ବାମନ ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତିନି ଲୋକରୁ ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରି, ସେ ପୁରନ୍ଦରକୁ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ସପ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଜନମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ତେଣୁ, ବିଷ୍ଣୁ ନାମ ହେଉଛି, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ହେଉଛନ୍ତି ବେଦରେ ବିବର୍ଣ୍ତିତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଅନ୍ତରାତ୍ମା। ସେ ଚାରି ରୂପରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ଭାବରେ ବି। ଯେଉଁ ଜିନିଷ "ବାସୁଦେବ" ଭାବରେ ଅଛି, ତାହା ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ସଫା ଓ ପବିତ୍ର। ଶେଷରେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପ ସମସ୍ତ କୁ ନାଶ କରେ। ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ନିତ୍ୟ ପ୍ରକୃତି, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ରାଜସିକ ତତ୍ତ୍ୱ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ। ନାରାୟଣ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଜନମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ସେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି। ବାସୁଦେବ ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମା, ଏକମାତ୍ର ନିର୍ଗୁଣ ହରି। ଏହି ଜନ୍ମ ନିତ୍ୟ ବାସୁଦେବ ସ୍ୱଭାବ ଭାବରେ ଜାଣିଲେ, ମୋହ ନାଶ ହୁଏ। ଅବିନାଶୀ ହରି, ବାସୁଦେବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବରେ ହେଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ହରି ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଅପାନ୍ତରତମା ଭାବେ ହେଲେ। ଏହି ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ, ବ୍ୟାସ, ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶୁଭ ମନ୍ୟ। ଏହି କଥା ସତ୍ୟ; ଏହିପରି ଜାଣିଲେ, କେହି ବି ମୋହିତ ହୁଏ ନାହିଁ।