ଏହି ପବିତ୍ର ସମୟରେ, ଅମର ପୁଣ୍ୟ ଶ୍ରୋତାମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—"ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବ୍ୟାସ ଓ ସେହି ଯୁଗର ବିଶେଷତା ବିଷୟରେ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହିପରି, କଳି ଯୁଗରେ ଧର୍ମର ନିମିତ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅବତାର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ କହ। ହେ ସୂତ, ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରନ୍ତୁ।" ସୂତ ଏହି ଅନୁରୋଧରେ ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—"ଉତ୍ତମ, ତାମସ, ରୈବତ, ଆକ୍ଷୁଷ ଏହି ଚାରି ମନ୍ୱନ୍ତରର କଥା ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗ ହେଉଛି ଭାଇବସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତର, ଯାହାର ସପ୍ତମ ପରିଚ୍ଛେଦ ଚାଲିଛି। ଏବେ ମୁଁ ସ୍ୱରୋଚିଷ ନାମକ ମନୁ ବିଷୟରେ କହିବି। ଏଠି, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା ବିପଶ୍ଚିତ ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ହେଲେ। ତିମିର, ଚର୍ବରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଞ୍ଚଜଣ ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ହେଲେ। ଉତ୍ତମ ମନ୍ୱନ୍ତରର କଥା ଆପଣମାନେ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସେଠି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ସୁଶାନ୍ତି ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ହେଲେ। ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ୱାଦଶ ଗୋଷ୍ଠୀ—ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଭାସବର୍ତ୍ତିନ୍ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସୁତପା, ଶୁକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସପ୍ତ ଋଷି ସେଠି ଥିଲେ। ସତ୍ୟ ଓ ସୁଧିୟମାନେ ସତ୍ୟା ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସତ୍ୟ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଧନଙ୍କ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଠି ପିବର ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷି ମାନେ ସପ୍ତ ଋଷି ଭାବରେ ଥିଲେ। ଏଠି, ମନୁ ବସୁ ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ହେଲେ, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ। ଦେବମାନେ ଚଉଦ ଗୋଷ୍ଠୀର ଚଉଦ ଦେବ ଥିଲେ। ରୈବତ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ଥିଲେ। ଏହି ଚାରି ମନୁ ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ମନୋଜବ ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ହେଲେ; ଦେବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମହାନୁଭାବ ଓ ଲେଖ୍ୟମାନେ ପାଞ୍ଚ ଗୋଷ୍ଠୀର ଏଠି ଅଠ ଅଠ ଦେବ ଥିଲେ। ଅତିନାମ ଓ ସହିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସପ୍ତ ଋଷି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ସପ୍ତମ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନୁ ବସିଛନ୍ତି। ପୁରନ୍ଦର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଭରଦ୍ୱାଜ ଓ ଅନ୍ୟ ସପ୍ତ ଋଷି ଏହି ଯୁଗରେ ସପ୍ତ ଋଷି ଭାବରେ ଥିଲେ। ସେଠି, ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପ୍ରଜାପତି ରୁଚିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଅଂଶ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ତୁଷିତାରେ ତୁଷିତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସତ୍ୟା ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସତ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଜନାର୍ଦ୍ଧନ ସତ୍ୟର ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ହର୍ୟା ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ହରି ସ୍ୱୟଂ ହରି ଭାବରେ ହରି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ମନସ୍ପୁତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବିକୁଣ୍ଠାରେ ସେ ବିକୁଣ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିରୁ ବାମନ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତିନି ଲୋକରୁ ପ୍ରତିବନ୍ଧକମାନେ ଦୂର କରି ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେଠି ସପ୍ତ ମହାବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ସେ 'ବିଷ୍ଣୁ' ନାମରେ ପରିଚିତ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତରେ ବିଶ୍ (ପ୍ରବେଶ) କରନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ବେଦରେ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ। ସେ ଚାରି ରୂପରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ଭାବରେ ରହନ୍ତି। ଯାହାକୁ 'ବାସୁଦେବ' କୁହାଯାଏ, ସେ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ। ଶେଷରେ, ସେଇ ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପ ସମସ୍ତ କୁ ନାଶ କରନ୍ତି।