ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ, ଯିଏ ହେଉଛନ୍ତି ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, କପିଲ, ବେଦମୟ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ—ସେଇ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଅନେକ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଜଳ ଓ ସାଗର ତାଙ୍କର ଅଂଶ, ତାଙ୍କର ଅଧିନରେ ଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଗ୍ରହ ଓ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପରମାତ୍ମା ସହିତ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ବାହ୍ୟରେ ଦଶଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଆବୃତ କରିଥିଲା। ବାୟୁକୁ ଆକାଶ ଆବୃତ କରିଥିଲା, ଆକାଶକୁ ପୁନି ପ୍ରାକୃତିକ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଆବୃତ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମହାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରେ ବିରାଜମାନ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶ। ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାମୀ, ଯୋଗ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ, କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ଆବୃତ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଆବୃତ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସପ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ପରତରେ ଆବୃତ। ଏହି ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ପରମ ରୂପ, ଯାହା ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ। ସେଇ ଦେବତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ଅଛି, ଏବଂ ବେଦ ଅର୍ଥ ଜାଣୁଥିବା ମୁନିମାନେ ତୃତୀୟ ରୂପକୁ ଶୁଭ ମାନନ୍ତି। ସେଇ ଶୁଭ, ଚାରିମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟି କରେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ରୁଦ୍ର, ତମୋଗୁଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ସଂହାର କରନ୍ତି। ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ଏକ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ଏବଂ ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ। ନିଜ ଲୀଳାରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଆକୃତି ଓ ନାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେଇ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସଂହାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ୟକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରନ୍ତି। ସେ ଗୁଣମୟ ଏବଂ ତିନି କାଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବାରୁ ଏକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ପ୍ରଥମ ଥିବାରୁ ଆଦିଦେବ, ଅଜନ୍ମା ଥିବାରୁ ଅଜା; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ସ୍ୱାମ୍ୟ ଓ ଅନଧୀନ ଥିବାରୁ ସେ ଈଶ୍ୱର, ଅଜନ୍ମା ଓ ପ୍ରଥମ ଥିବାରୁ ସ୍ୱୟଂଭୂ; ସେ ହର, କାରଣ ସେ ଜଗତ୍ବନ୍ଧନ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁ, କାରଣ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, କାରଣ ସମସ୍ତ ଜାଣନ୍ତି; ସେ ସର୍ବମୟ, କାରଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ। ସେ ଦୁଃଖରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଉଦ୍ଧାରକ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ପରମେଶ୍ୱର, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଲୀଳା କରନ୍ତି। ମୁନିମାନେ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅନୁମାନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ନୁହେଁ, ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ଲାଗି ମଧ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ନିଜ ଶେଷରେ ନିଜେ ଲୟ ହୁଏ। ଏହାକୁ ପରାର୍ଧ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ତାହାର ଅର୍ଧାଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ପରାର୍ଧ କୁହନ୍ତି। ତିରିଶି କଷ୍ଠା ଏକ କଳା, ତିରିଶି କଳା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଏପରି ଦିନ ଓ ରାତି ମିଶି ଦୁଇ ପକ୍ଷ ହୋଇ ଏକ ମାସ ହୁଏ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ରାତି, ଉତ୍ତରାୟନ ଦିନ। ଚତୁର୍ୟୁଗ ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗର ଥାଏ, ତାହାର ବିଭାଗ ଜାଣନ୍ତୁ। ତାହାରେ ଏକଶେ ଅଂଶ ହେଉଛି ସଂଧ୍ୟା, କୃତୟୁଗର ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶ। ତାହାରୁ ଛଯିଶେ ଅଂଶ ଅଛି, କୃତୟୁଗର ସଂଧ୍ୟା ବ୍ୟତୀତ। ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର, କଳିର ସମୟ ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ସେହି ଅଂଶର ୭୧ ଗୁଣା ହେଉଛି ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଓ ଅନ୍ୟ ମନୁମାନେ, ସାବର୍ଣ୍ଣିକ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରିଚୟ ଏହିପରି। ଏହିପରି ହଜାର ଯୁଗ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେବା ଦରକାର।