ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅପୂର୍ବ ନଗର ଅଛି, ଯାହାର ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ଅଛି ଏବଂ ଏହା ଦେବତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ। ଏହି ନଗର ଭିତରେ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଏଠାରେ ଅନେକ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ମହିଳାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତାଳପାଦ ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ଭରିପୁରି, ଭୂଷିତ ଏବଂ ସୁକୁମାର କମର ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉପଯୋଗୀ ଆଲୋଚନା ଓ କଥାବାର୍ତାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କର ଦେହ ନିଜ-ନିଜ ରଙ୍ଗରେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଏବଂ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରତ। ଏହି ନଗରର ଅନେକ ପବିତ୍ର ଗୁଣ ଅଛି, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ନଗର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟଧିକ ଚମତ୍କାର ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର ଦ୍ୱାରା ଘିରା। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତିକାରଣ ହରି, ଶେଷ ନାଗର ଉପରେ ଶୟାନ। ସେ ନିଜ ଆନନ୍ଦ ଅମୃତ ପାନ କରି ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ପାଦ ସମୁଦ୍ର ଦୁହିତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ଧରି ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ନାରାୟଣାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଲଗାଇ ରଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅମୃତ ପାନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଵୈକୁଣ୍ଠ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପୂଜନୀୟ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି। ଏତିକି କହିପାରିବି, ଏହା ନାରାୟଣଙ୍କ ନଗର। ଏଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚମକିଲା ନାରାୟଣ ଶୟାନ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋହିତ। ଏବଂ ଏହି ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଫେରିଆସନ୍ତି; ସେ ଏକା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହି ମନ୍ଥନ ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଏକ ଦ୍ବୀପ ଅଛି, ଯାହା ଏକ ମହାପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଘିରା। ଏହି ଦ୍ବୀପ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଶାଳ ଏବଂ ସବୁ ଦିଗରେ ଗୋଲାକାର। ଏଠାରେ ଏକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ଏଠାରେ ମହାବୀତ ଏବଂ ଧାତକୀ ଏହି ଦ୍ବୀପର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳ। ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ଅମରମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶିବ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଠାରେ ତାମ୍ର-କଳା ରଙ୍ଗରେ ନାଥ ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ସମସ୍ତେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ଆସକ୍ତି ଓ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଜାତି କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମର କୌଣସି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନାହିଁ, ନଦୀ ଓ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମଧୁର ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅଛି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ଦୁଇ ଗୁଣ ଅଧିକ ବିଶାଳ ଏବଂ ପୁରାପୁରି ପଥର ଖଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ଯାହା ଆଲୋକିତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଅନ୍ଧକାର, ତାହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତର ଏତିକି ବିସ୍ତାର; ଏହାକୁ ଭୟାନକ କୋଟି ଅନ୍ଧକାର ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଛି। ଏହି ମହାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡର ବିସ୍ତାର ଏତିକି, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା। ଯେହেতୁ ଆଦି କାରଣ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ଚତୁର୍ମୁଖ, ରୁଦ୍ର, ନାରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ମୁନିଗଣ, ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଯାଆନ୍ତି। ସମସ୍ତ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘି ଏହି ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱଭାବ ଜଗତର ଉପରେ ଅଛି। ଏହି ଅପ୍ରକାଶ୍ୟ ଏବଂ ଏହି ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଅବସ୍ଥା। ଏହାର ଅଚଳ ମହାତ୍ମ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଓ ଆକାଶରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପରମ ପୁରୁଷ, ଅନେକ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଲୀଳା କରନ୍ତି। ଏହି ଅଣ୍ଡରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେ ଏହି ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।