ଏଠି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାନ୍ତ ନାୟକ, ଶଚୀ ସହିତ ଶ୍ରୀମତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ନିବାସ କରନ୍ତି। ସେଠି ଶ୍ରୀମତୀ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ, ସେଇ ମହାଶକ୍ତି ନିଜେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜ୍ୟ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି। ଯୋଗର ଅମୃତ ପାନ କରି, ସେ ଶାସନର ପରମ ଆନନ୍ଦକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେଠି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଶତ-ଶତ ପୁରାତନ ସହର ଅଛି, ଯାହା ଝିଲିକ ହେଉଛି। ଏହିଠି ଏକ ବିଶେଷ ସହର ଅଛି, ଯାହା ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଏବଂ ସ୍ଫଟିକ ମଣ୍ଡପ ଦ୍ଵାରା ଶୋଭିତ। ସେଠି କୋଟ, ଦ୍ୱାର ଓ ଗୋପୁର ଅଛି, ରତ୍ନମୟ ତୋରଣ ଦ୍ଵାରା ଅଲଙ୍କୃତ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଅବିନାଶୀ ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ଏଠି ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଅଛି। ଅପାର ଶକ୍ତିର ମାଲିକା ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ନିଜ ତେଜର କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେଠି ଚାରିଟି ଅଦ୍ଭୁତ କମଳରେ ଶୋଭିତ ହ୍ରଦ ଅଛି, ରତ୍ନମୟ ସିଢ଼ି ଦ୍ଵାରା ଏହି ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ଅଲଙ୍କୃତ। ଏଠି ଶିବଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ ଦିବ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ଯାହା ମଧୁର ରଣ୍ଧନୀ ଓ ଚାମର ଦ୍ଵାରା ସଜିତ ରମ୍ୟ ମହଳରେ ଶୋଭିତ। ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ମୁରଜ ଶବ୍ଦରେ ଶୁଭ୍ରିତ, ବୀଣା ଓ ବାଁଶୀର ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ମନୋହର। ଏଠି ଅନେକ ମହାଳ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ପ୍ରଚୀରା ଦ୍ଵାରା ଆଲୋକିତ। ଏଠି ଦେବୀ ଯୋଗନିଷ୍ଠ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ଋଷି ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେଉଁଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ସେଠିର ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକୁ ସିଦ୍ଧମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏଠି ଶତ-ଶତ ଗନ୍ଧର୍ବ ସହର ଅଛି, ଯାହା ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସେଉଁଠି ଖେଳ କରନ୍ତି, ସଦା ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଭୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ। ଏଠି ରମ୍ଭା ଆଦି ଅପ୍ସରାମାନେ ଅନେକ ଆଶା ଏବଂ କାମନାରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେହି ସହର ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା, ଅନେକ ନଦୀ ଓ ଝରଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠି ଶାନ୍ତ ଓ ରୌଦ୍ର ରୂପର ରୁଦ୍ରାଣୀମାନେ, ମନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ କରି, ଉଚ୍ଚତମ ଜ୍ୟୋତିରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। କପିଳାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନନ୍ଦିଶ୍ୱର ଋଷି ନିବାସ କରନ୍ତି। ଏଠି ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଭାସ୍କର, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପବିତ୍ର ନିବାସ ଅଛି। ଏଠି ଶୀତଳ କିରଣର ମାଳିକ, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରତ୍ନମୟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ଵାରା ଶୋଭିତ। ଏଠି ସୃଷ୍ଟିର ଆତ୍ମା ସାବିତ୍ରୀ ସହ ଏବଂ ବାସୁଦେବ ଆଦି ସହ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ସେଠି ସନନ୍ଦନ ଆଦି ମହାନ ଋଷିମାନେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ଦୂରେ ନୁହେଁ, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ କର୍ଦ୍ଦମ ଋଷି ବସିଛନ୍ତି। ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ନିବାସ କରନ୍ତି। ଏଠି ଶୁଭ୍ର ହ୍ରଦ, ନଦୀ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି। ଏଠିର ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମ ଯେତେକି ମୁଁ ଗଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଶତ ବର୍ଷ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠିର ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ଦେବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି ମହାସାଗରକୁ ବେସିଏଇ ଥିବା ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି। ଏଠିର ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ସିଧା ଓ ଉଚ୍ଚ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଣ୍ଡଳୀ ଏଠି ଆସିଥାନ୍ତି। ସପ୍ତମ ପାହାଡ଼, ଯାହାକୁ ବୈଭ୍ରାଜ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ସେହିଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ।