ପର୍ଣ୍ଣାଶା ଓ ବନ୍ଦନା ନଦୀ, ସଦା ପ୍ରବାହିତ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ସଦାନୀରା, ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟ ତିଆରି କରନ୍ତି। ଶିଗ୍ରୁ ଓ ସ୍ୱଶିଲ୍ପା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପାରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ନଦୀ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମନ୍ଦାକିନୀ, ଚିତ୍ରକୂଟା, ତାମସୀ ଓ ପିଶାଚିକା ନଦୀ ରୃକ୍ଷବତ୍ ପାହାଡ଼ର ତଳ ଭାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ନଦୀ ମାନେ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି, ବେଣ୍ୟା, ବୈତରଣୀ, ବଲାକା ଓ କୁମୁଦ୍ବତୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅତି ପୂନ୍ୟମୟ ଜଳ ନେଇ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ତଳ ଭାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳର ନଦୀମାନେ ସାହ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ତଳ ଭାଗରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ମଲୟ ପାହାଡ଼ରୁ ଉଗିଥିବା ନଦୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଶୀତଳ ଜଳ ନେଇ ରହିଥାନ୍ତି। ଶୁକ୍ତିମତ୍ ପାହାଡ଼ର ତଳ ଭାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ପୂନ୍ୟମୟ ଓ ପାପ ନାଶକ। ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଏମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳର ଜନମାନେ ନିଜ ଇଛାନୁସାରେ ଯେଉଁ ରୂପ ଚାହାନ୍ତି, ସେହି ରୂପରେ ବାସ କରନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ଶୂଦ୍ର, ଆଭୀର ଓ ଅର୍ବୁଦ ଜନମାନେ ରହନ୍ତି। ସଉଭୀର, ସୈନ୍ଧବ, ହୁଣ ଓ ଶାଲ୍ବ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦା ନଦୀ ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି ଓ ନଦୀ କୂଳରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି ଯୁଗ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳରେ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଦୁଃଖ, କ୍ଲାନ୍ତି, ବିପଦ ବା ଭୋକର ଭୟ ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ଓ ସଦା ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ରହିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେବଦେବତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମହଲ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କର ଦ୍ରବ୍ୟମୟ ପ୍ରାସାଦ ରହିଛି। ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଦଳ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ସଦା ଏଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପିଣାକ ଧାରୀ ଭଗବାନ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ଭୂତ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଭବା, ଦେବତାଙ୍କର ମହା ନିବାସ ଅଛି। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ସଜିତ ଏକ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ସଦା ପବିତ୍ର, ଅତି ପୂନ୍ୟମୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟି। ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ସଦା ଆସନ୍ତି, ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦ୍ରବ୍ୟମୟ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ମହଲ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଅଟୁଟ ପୂନ୍ୟମୟ ନିବାସ। ଏଠାରେ ଅମରମାନେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଭାବରେ, ପୂଜିତ ହେଇ ରହନ୍ତି। ଏଠାରେ ଆଠିଟି ପୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ। ସାତିଟି ତପୋବନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିଶାଳ ଓ ପୂନ୍ୟମୟ ନିବାସ ଅଛି, ଯିଏ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମହୀନ। ସେମାନେ ସଦା ଅଜନ୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ସେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ବାସ କରନ୍ତି, ଶାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହା ପବିତ୍ର, ପୂନ୍ୟମୟ, ରସମୟ ଜଳରେ ଶୋଭିତ ଓ ବିଶାଳ। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଦୂଷ୍ୟ ହୀନ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ ସଦା ଆସନ୍ତି। ସୁମନା ଓ ବେଦନାଦ ଏହି ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଶିଷ୍ୟ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଉପାସକ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେବୀ ସହ ଏଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ହ୍ରଦ ଓ ନଦୀମାନେ ଶାନ୍ତ ମନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ମନ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗିଥିବା, ଜ୍ଞାନରେ ନିମଗ୍ନ ଓ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ଏଠାରେ ଇଶାନ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ନଦୀ, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନର ବିବରଣା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ଋଷି, ଏବଂ ପୂନ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ଓ ପୂଜା କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।