ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ମାନବମାନେ ଦ୍ରଢ଼ ଆୟୁ ଥାନ୍ତି—ତାଙ୍କର ସ୍ଥିର ଆୟୁ ତେର ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଭୂମି ହେଉଛି କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗ୍ୟ ମାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏଠି ସାତଟି ପ୍ରଧାନ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି—ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ପର୍ବତ ଅଛି। ଏଠି ନାଗ ଦ୍ୱୀପ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଭାରୁଣ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଜାର ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତାରେ ବିସ୍ତୃତ। ଏହି ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି। ପର୍ବତମାଳାରୁ ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଏଠିରେ ଇରାବତୀ, ବିତସ୍ତା, ବିପାଶା, ଦେବିକା, କୁହୂ, କୌଶିକୀ, ଲୋହିତା, ପର୍ଣ୍ଣାଶା, ବନ୍ଦନା ଓ ନିରନ୍ତର ପ୍ରବାହିତ ହୁଏଥିବା ସଦାନୀରା ନଦୀ ଅଛି। ଏହି ସବୁ ନଦୀ ପାରିୟାତ୍ର ପର୍ବତରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଥାନ୍ତି। ତାପରେ ମନ୍ଦାକିନୀ, ଚିତ୍ରକୂଟା, ତାମସୀ, ପିଶାଚିକା—ଏହି ସବୁ ନଦୀ ଋକ୍ଷବତ୍ ପର୍ବତର ତଳୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ମାନବଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏହିପରି ସୁଭଦ୍ର ବେଣ୍ୟା, ବୈତରଣୀ, ବଳାକା, କୁମୁଦ୍ବତୀ ନଦୀ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ତଳୁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ନଦୀମାନେ ସାହ୍ୟ ପର୍ବତର ତଳୁ ଝରିଥାନ୍ତି। ମଲୟ ପର୍ବତର ତଳରୁ ଯେଉଁ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେମାନଙ୍କର ଜଳ ସଦା ଶୀତଳ ଓ ପବିତ୍ର। ଶୁକ୍ତିମତ୍ ପର୍ବତର ତଳରୁ ଯେଉଁ ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ବାଥ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ମହାପୁନ୍ୟ ଦାୟକ ଓ ପାପହରା। ପୂର୍ବ ଦିଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏମିତି କେତେକ ଜନ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯେମିତି ଚାହାନ୍ତି ସେମିତି ଦେହ ଧାରଣ କରି ବସନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ସୀମାରେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ଶୂଦ୍ର, ଆଭୀର, ଓ ଅର୍ବୁଦ ଜନମାନେ ବସନ୍ତି। ଏଠି ସୌଭୀର, ସୈନ୍ଧବ, ହୂଣ, ଶାଳ୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ବସବାସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦା ଏହି ନଦୀର ଜଳ ପିଇ ଏଠି ନଦୀ କୂଳରେ ବସନ୍ତି। ଏଠି କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର, କଳି—ଏହି ଚାରି ଯୁଗ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶରେ ନାହିଁ। ଏଠି କୌଣସି ଦୁଃଖ, କ୍ଲାନ୍ତି, ଯନ୍ତ୍ରଣା କିମ୍ବା ଭୁଖର ଭୟ ନାହିଁ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁଏ ସଦା ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଶୀର୍ଷରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମହାମନ୍ଦିର ରହିଛି, ଯାହା କ୍ରିଷ୍ଟଲ ରେ ନିର୍ମିତ। ଏଠି ଦେବ, ସିଦ୍ଧମଣ୍ଡଳୀ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏଠି ପିନାକ ଧାରୀ ଶିବ ଦେବ ଭୂତମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଚମକିଉଠନ୍ତି। ଏଠି ଭବ, ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହାନ ନିବାସ ଅଛି। ଏଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଲୋଟସରେ ଶୋଭିତ ଏକ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଯାହାର ଜଳ ସଦା ପବିତ୍ର, ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ। ଏଠି ଦେବ ଋଷିମାନେ ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ଆସନ୍ତି। ଏଠି କ୍ରିଷ୍ଟଲ ଦଣ୍ଡ ଓ ସୁନାର ଦ୍ୱାର ଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ମହାଳ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠି ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିତ୍ୟ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ପୂଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବସନ୍ତି। ଏଠି ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ଯାଏଁ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ଏମିତି ଅଷ୍ଟଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠି ସପ୍ତଟି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସନ୍ତି। ଏଠି ଅବିକାର ଜନ୍ମ ଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ବିସ୍ତୃତ ନିବାସ ଅଛି।