ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ସେଇ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମାତ୍ମାଠାରୁ ଆତ୍ମା, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। ତାଙ୍କରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଯିଏ ଏହି ପ୍ରାଣୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟ କରାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରାନ୍ତି, ସେଇ ପରମାତ୍ମା ସବୁଠୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅଗ୍ନିସ୍ୱଭାବର ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଦଶ ଦେବତାମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏହିଭଳି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ଏହି ତତ୍ତ୍ୱମାନଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ଶୂନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ଗୁଣ ହେଉଛି ଶବ୍ଦ। ଏହି ଶୂନ୍ୟଠାରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ମୂଳ ଗୁଣ ହେଉଛି ସ୍ପର୍ଶ। ବାୟୁଠାରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ଗୁଣ ହେଉଛି ରୂପ। ଏହିଠାରୁ ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସ୍ୱାଦର ଆଶ୍ରୟ। ପାଣିଠାରୁ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ମୂଳ ଗୁଣ ହେଉଛି ଗନ୍ଧ। ଏହିଭଳି, ବାୟୁ ଦୁଇଟି ଗୁଣ ନେଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ। ପରେ ଅଗ୍ନି ତିନୋଟି ଗୁଣ ନେଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ରୂପ। ପାଣି ଚାରିଟି ଗୁଣ ନେଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ ଓ ସ୍ୱାଦ। ପୃଥିବୀ ପାଞ୍ଚଟି ଗୁଣ ନେଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ସ୍ୱାଦ ଓ ଗନ୍ଧ, ଯାହା ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ସ୍ଥୂଳ। ଏହି ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଏକାଉଠି ଏକାଉଠି ମିଶି ଏକାପରି ଏକାକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଏକାଏକା ଥିଲେ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରୁନଥିଲେ, ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପରେ ମହାତତ୍ତ୍ୱଠାରୁ ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଏକଠି ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ବିଶେଷ ତତ୍ତ୍ୱମାନଠାରୁ ବଡ଼ ଏକ ଅଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ବିସ୍ତୃତ ଓ ଜଳରେ ବିରାଜମାନ। ସେଇ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଛିଲେ ଖେତ୍ରଜ୍ଞ, ଯେଉଁଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଇ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାର ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, କପିଳ, ବେଦମୟ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଉଁଠି ଅଣ୍ଡର ଜଳ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ସେଇ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶ ଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା, ଗ୍ରହ ଓ ବାୟୁ ସେଉଁଠି ଥିଲେ। ଏହି ଜଳ ବାହାରୁ ଦଶଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ; ବାୟୁକୁ ଆକାଶ ଆବୃତ କରିଛି, ଆକାଶକୁ ମୂଳତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମହାତ୍ମାଙ୍କର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରେ ନିହିତ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସାତଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଆବରଣରେ ଘେରାଯାଇଛି। ଏହା ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ, ଯାହା ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ। ସେଇ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ଅଛି; ବେଦର ଅର୍ଥ ବୁଝିଥିବା ମହାନ୍ତମାନେ ତୃତୀୟ ରୂପକୁ ଶୁଭ ରୂପ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ସେଇ ଶୁଭ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ତିଆରି କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସ୍ୱୟଂ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ରୁଦ୍ର, ତମୋଗୁଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ସେ ଏକ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ଏବଂ ଅନେକ ରୂପରେ ବିଭକ୍ତ। ସେ ନିଜ ଲୀଳାରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଭାବ ଓ ନାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସବୁକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ସେ ଗୁଣମୟ ଓ ତିନି କାଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ ବୋଲି, ସେକୁ ଏକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ, ତେଣୁ ପ୍ରଥମ ଦେବତା; ଅଜନ୍ମା ଥିଲେ, ତେଣୁ ଅଜ ଭାବେ ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ମହାଦେବ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।