ମେରୁ ପର୍ବତର ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉପତ୍ୟକା, ହ୍ରଦ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଧୂଳିରେ ଭରିତ, କୌଣସି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ଏହି ମେରୁର ଉପରେ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିବାସ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ଋଷି, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଶଙ୍କର ପୂଜା କରନ୍ତି। ଶ୍ରୀମାନ୍ ସନତକୁମାର ସେଠି ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ଯୋଗରେ ଏକତ୍ରିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ପାନ କରି ସେଠି ବସିଥାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଉଜ୍ଵଳ, ପବିତ୍ର ନିବାସ ଅଛି, ଯାହା ମହାଋଷିମାନେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ଲୋକେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେଠି ବିଶ୍ଵନାଥ ପ୍ରମଥାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ତପସ୍ବୀମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପରମେଶ୍ୱର ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପୂଜାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅମରାବତୀ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରୀମୟ ନଗର ଅଛି, ସେଠି ହଜାର ଦେବତା ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତମ ନିବାସ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ତେଜୋବତୀ ନାମକ ଏକ ଦିବ୍ୟ ନଗର ଅଛି, ଯାଁଠି ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଓ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ରହନ୍ତି, ଏହା ଦାନବମାନେ ଦୂର୍ବଳ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସଂଯମନୀ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ନଗର ଅଛି, ଯାଁଠି ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି। ଏହା ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ରହିଥାନ୍ତି। ରକ୍ଷୋବତୀ ନାମକ ଏକ ନଗର ଅଛି, ଯାହା ଚାରିପାଖରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ତମୋଗୁଣୀ ଓ ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ ସେଠି ଯାନ୍ତି। ସୁଦ୍ଧବତୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ନଗର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ଭରିତ। ଯେଉଁମାନେ ନିରନ୍ତର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରନ୍ତି ଓ ଧୈର୍ୟ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଗନ୍ଧବତୀ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ନଗର ଅଛି, ଯାଁଠି ପ୍ରଭଞ୍ଜନ ବସିଥାନ୍ତି। ପ୍ରାଣାୟାମରେ ପ୍ରବୀଣ ଲୋକମାନେ ଏହି ନିତ୍ୟ ଅମର ନିବାସ ପାଇଥାନ୍ତି। କାନ୍ତିମତୀ ନାମକ ଏକ ଉଜ୍ଵଳ ନଗର ଅଛି, ଯାଁଠି ସୋମ ଚମକି ଉଠିଥାନ୍ତି। ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୋଗ ବସ୍ତୁ ଅଛି। ଯଶୋବତୀ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ନଗର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ସେଠି ବଳୀୟ ଗଣପତି ତାଙ୍କ ସମ୍ବଳ ଦେଇ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହା ଚିରାଦି ଶିବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନଗରକୁ ଚାରିପାଖରେ ଗଙ୍ଗା ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଗଙ୍ଗାର ନାମ ହେଉଛି ସୀତା, ଅଳକାନନ୍ଦା, ସୁଚକ୍ଷୁର ଓ ଭଦ୍ରନାମି। ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ସାଗରକୁ ଭେଦି ସେ ସାତଟି ଭାଗରେ ଏଗିଯାଏ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର କେତୁମାଳାକୁ ଯାଇ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ଉତ୍ତର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏହା ଆସିଥାଏ। ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ମଣିର କିମ୍ବା କୋଶର ଆକୃତିରେ ଉଭୟ ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ ଦିଗରେ ଉଭୟ ଦିଗର କ୍ଷୀର ମାଉଣ୍ଟେନ୍ସ ଅଛି, ଯାହା ଜଗତର ପଦ୍ମର ପାତ୍ର ଭଳି ବିସ୍ତାର ହୋଇଛି। ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ନୀଳ ଓ ନିଷଧ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅସୀ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅଛନ୍ତି। ମେରୁର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏହି ପର୍ବତଗୁଡିକ ପୂର୍ବ ଦିଗର ଭଳି ଅଛି।