ପୃଥିବୀର ପଦ୍ମର ମୂଳକୁ ଆଧାର କରି ଯେଉଁ ପରିକର୍ପ ରୂପୀ ପର୍ବତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି, ସେହି ପର୍ବତକୁ ନିଜେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ସୀମାରେ ନୀଳ, ଶ୍ୱେତ ଓ ଶୃଙ୍ଗୀ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଓ ସେଉଁଠାରେ ସମାନ ଚୌଡ଼ା ଅଟୁଟ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ। ମେରୁ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣେ ହରିବର୍ଷ ଅଛି, ଯେପରି ଭାରତବର୍ଷ ଅଛି, ତେଣୁ ଉତ୍ତର କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ଇଳାବୃତ ରଉଛି, ଯାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉତ୍ତିଏ। ମେରୁ ପର୍ବତର ଆଧାର ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଅଟଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବିପୁଳ ନାମକ ବିଶାଳ ପର୍ବତ ଓ ଉତ୍ତରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପର୍ବତ ଅଛି। ମହାର୍ଷିମାନେ, ଏହି ଦ୍ୱୀପର ନାମ ଜମ୍ୱୁ ହେବାର କାରଣ ଏହିପରି: ଜମ୍ୱୁ ଫଳ ଏହି ଭୂମିକୁ ଧରିଥିବା ପର୍ବତର ପିଠିରେ ପଡ଼ି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଚିଯାଏ। ଏଠାରୁ ଏକ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହାର ଜଳ ସେଠାର ଲୋକେ ପାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଜଳ ପାନ କଲେ ଲୋକମାନେ ସୁସ୍ଥ ମନସ୍କ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ଯାହା ତିଆରି ହୁଏ, ତାହାକୁ ଜାମ୍ୱୁନଦ ସୁନା କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସିଦ୍ଧମାନେ ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଇଳାବୃତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବୈଭ୍ରାଜ ପର୍ବତ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସବିତୃ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି। ଏଠିରେ ଚାରିଟି ହ୍ରଦ ଦେବତାମାନେ ସଦା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ବୈକଙ୍କ, ମଣିଶୈଳ, ଋକ୍ଷବାନ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ଏହିଠି ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ। ତେଣୁ ଏଠି ତିନି କୁଟିଲା ପର୍ବତ, ଶିଖର, ପତଙ୍ଗ ଓ ରୁଚକ ପର୍ବତ ଅଛି; ସମୂଳ, ବସୁଧାରା, କୁରୁ, ସାନୁମାନ, ଏକଶୃଙ୍ଗ, ଗଜଶୈଳ, ପିଶାଚକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରବଳ। ଏହିଠି ଶିଖିବାସ, ବୈଦୂର୍ୟ, କପିଲ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ, ସୁପକ୍ଷ, କଙ୍କ, କପିଲ, ଅଞ୍ଜନ, ମଧୁମାଂସ, କୁମୁଦ, ମୁକୁଟ, ପାରିଜାତ, କପିଳୋଦକ—ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ରାଜା ରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସିଦ୍ଧ-ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେଉଁଠି ବିହାର କରନ୍ତି। ଶଂଖକୂଟ, ବୃଷଭ, ହଂସ, ନାଗ, ମୟୂର, କପିଲ, ମହାକପିଲ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ମାନସ ହ୍ରଦର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ କେସରାଚଳ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏଠି ଅନେକ ଉପତ୍ୟକା, ହ୍ରଦ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ ଧୂଳି ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ। ମେରୁ ପର୍ବତର ଉପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିବାସ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ଋଷି, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଶଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ। ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ସନତ୍କୁମାର ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଏଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ଯୋଗରେ ଏକତ୍ରିତ, ସେଉଁଠି ପରମ ଅମୃତ ପାନ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଜ୍ଵଳନ୍ତ, ଶୁଭ୍ର ନିବାସ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଋଷିମାନେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ବିଶ୍ବେଶ୍ୱର ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ସତ୍ୟବାଦୀ ତପସ୍ବୀମାନେ ଏଠି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।