ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କଥାଯାଉଥିଲା—ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ସଦା ସ୍ଥିର ଓ ନିୟତ ଅଟୁଟ ଅଛି । ଏଠାରେ, ଏକ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାଗ ଦିନ ପରେ ଦିନ ଭରି ଯାଉଛି । ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାରେ ସୂର୍ୟ ଏକ ମାତ୍ର କିରଣ—ଯାହାକୁ ‘ସୁଷୁମ୍ନା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି । ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ସୂର୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଏହା ପ୍ରତିଦିନ ଚାଲିଥାଏ । ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅମୃତମୟ ରସକୁ ଦେବତାମାନେ ପିଅନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଅମୃତ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଦିନର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧରେ, ପିତୃଗଣ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ, ଅମୃତମୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ଏହି ରସ ନିଜେ ଅମୃତ ରୂପେ ବିଶ୍ୱରେ ବିକାଶ ହୁଏ । ମାସିକ ସତ୍ତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପ୍ରାପ୍ତ କରି ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି । ଏପରି ଭାବରେ, ସୂର୍ୟଙ୍କ କାରଣରୁ କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦୁହିଁ ହୁଏ । ସୂର୍ୟଙ୍କ ରଥ, ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯୋଜିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗତି କରେ । ଏହିପରି, ପୃଥିବୀଙ୍କ ସୁନ୍ଦର କନ୍ଚନ ରଥ ଅଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏଗିଯାଏ । ଏହିପରି ହିଁ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଓ ସୂର୍ୟନାଥଙ୍କ ରଥ ଛଅ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚଲିଥାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ରଥ ଧ୍ରୁବତାରାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବାନ୍ଧି ରଖିଛି, ବାୟୁର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବନ୍ଧିତ । ଏହି ସମସ୍ତେ ବାୟୁ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ରାକାର ଭାବେ ଘୂରିବା ସହିତ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଘୂରାନ୍ତି । ଏଠି, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, କାଳଚକ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ବିରାଜ କରନ୍ତି । ଏଠି ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି । ଏଠି ବିରାଜା ନାମକ ଦେବଗଣ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି । ଏଠି ଏମାନେ ଅବିନାଶୀ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ବୋଲି ସ୍ମୃତି ରହିଛି । ବ୍ରହ୍ମା ଏଠି ଯୋଗୀମାନେ ସହ ନିତ୍ୟ ବିରାଜ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅମୃତ ସ୍ୱାଦ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ଏଠି ଯୋଗୀ, ତପସ୍ବୀ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରହ୍ମଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି । ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, କେହି ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ସେଠି ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବିରାଜ କରନ୍ତି । ଏହା ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାର ମାଳାରେ ଭରିଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନ, ମୁଁ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ । ସେଠି ମହାୟୋଗମାୟାଧିଶ୍ୱର ଶ୍ରୀହରି ବିରାଜ କରନ୍ତି, ଯିଏ ମାୟାର ମାଲିକ ଓ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅତିତ । ମହାତ୍ମାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଚରଣରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ଅଗ୍ନିରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜ୍ୟ ଭବ ଚିରକାଳ ବସିଛନ୍ତି । ସେଠି ଶତାଧିକ ଯୋଗୀ, ଜୀବ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ଭବଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ । ଏହି ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଭକ୍ତ, ଦୈବିକ ଚିନ୍ତନରେ ଲୀନ, ଶାନ୍ତ, ତପସ୍ୱୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଉପଦେଶକ । ଏମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଗୁଣରେ ଶକ୍ତ, ଏହି ଲୋକରୁ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଦେଖିପାରିବେ । ଏହାଠାରୁ ତଳେ ମହାତଳ ଓ ଅନ୍ୟ ତଳ ଲୋକ ଅଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ । ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ଦେବସମୃଦ୍ଧ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଓ ଅଲଂକୃତ ନିବାସ ଅଛି । ସେଠି ପାତାଳସ୍ୱର୍ଗରେ ବଡ଼ ରାଜା ବସିଛନ୍ତି । ଭିତଳ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର, ତଳ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର । ରସାତଳ ଏହିପରି ବିଶିଷ୍ଟ, ଅନେକ ଦେବତା ଏଠି ଆସନ୍ତି । ତଳାତଳ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ । ସୁତଳ ପୁରାତନ ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେବତାମାନେ ରହନ୍ତି । ଏଠି ମହାନ୍ତକ ଭଳି ବଡ଼ ସର୍ପ ଓ ପ୍ରହ୍ମାଦ ନାମକ ଦାନବ ବସିଛନ୍ତି । ଏଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମ୍ଭ ଓ ବୀର ହୟଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ତଳ ଲୋକକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି । ଏଠି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଏତେ ବେଶି ଯେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ । କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର, ଯୋଗର ଆତ୍ମା, ନରସିଂହ ଓ ମାଧବ ମଧ୍ୟ ଏଠି ବିରାଜ କରନ୍ତି ।