ଏକ ଦିନ, ବେଦଜ୍ଞ ଲୋକମାନେ ଅମର ନୀଳକଣ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁ ଭଗବାନ ସଦା ବେଦର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାସିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଜାଣିଲେ, ଏହି ସ୍ଥାନଟି ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବେଦର ଅବତାର। କାଳର ଉତ୍ତମ ନାୟକ, ଦିବ୍ୟ ରୂପୀ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ କାଳକୁ ନିୟମିତ କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରେ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସାତଟି କିରଣ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଉତ୍ସ ଏବଂ ସବୁଠୁ ପ୍ରଧାନ। ଏଉଁ କିରଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହେଉଛି ବିଶ୍ଵବ୍ୟଚା, ଅନ୍ୟଟି ସମ୍ୟଦ୍ବସୁ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିରଣ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସୁପୁମ୍ନା କିରଣ ଶୀତଳ ଚାଁଦିକୁ ପୋଷଣ କରେ। ହରିକେଶ କିରଣ ତାରାମାନେ ପାଇଁ ପୋଷକ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶ୍ଵବ୍ୟଚା କିରଣ ସଦା ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହକୁ ପୋଷଣ କରେ। ସପ୍ତମ କିରଣ, ସୁରାଟ୍, ଶନିକୁ ପୋଷଣ କରେ। ଏହି କିରଣମାନେ ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ଏବଂ ସମସ୍ତକୁ ପୋଷଣ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତେଜ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରର ନାୟକ, ସମସ୍ତ କିରଣମାନେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଜଡ ଏବଂ ଚଳିତ ଜୀବମାନେ, ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳସ୍ରୋତ ଉପରେ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି। ଏହି କିରଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରି ଶତ ଚ୍ୟାନେଲ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ନେଇଥାଏ। ସମସ୍ତ କିରଣକୁ 'ଅମୃତ' ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ବର୍ଷା ଆଣନ୍ତି। ଚାଁଦ ନାମକ କିରଣମାନେ ସବୁ ସୁବৰ্ণ ରଙ୍ଗର। ଶୁକ୍ର ନାମକ କିରଣମାନେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଏବଂ ତାପ ଦେଇଥାଏ। ଅମୃତ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ଶୀତ ଋତୁ ଏବଂ ଶୀତଳ ସମୟରେ, ସେ ତିନି କିରଣ ସହିତ ପାଳ ଛାଡନ୍ତି। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଧାତା, ବୈଶାଖରେ ତାପନା, ଶ୍ରାବଣରେ ବିବସ୍ୱାନ୍, ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦରେ ଭାଗ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ମିତ୍ର, ପୌଷରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିତ୍ୟ ରୂପେ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଷଣ ଦେବଙ୍କର ଛଉ ହଜାର କିରଣ ଅଛି, ସପ୍ତଭିଷ କିରଣ ମଧ୍ୟ ଏପରି। ବିବସ୍ୱାନ୍ ଦଶ କିରଣ ସହିତ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଭାଗ ଏକାଦଶ କିରଣ ସହିତ। ବିଷ୍ଣୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଛଉ ହଜାର କିରଣ ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଶୀତ ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାମ୍ର ରଙ୍ଗର, ଶୀତଳ ସମୟରେ ଲାଲ ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅମୃତ, ଅମରତ୍ୱ ଏବଂ ତିନିପ୍ରକାର ଗୁଣ ଦେଇଥାଏ। ମଙ୍ଗଳ, ମନ୍ଧ, ରାହୁ ଏବଂ କେତୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ଗ୍ରହ ଭାବରେ ଗଣନା ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ନିଜ ଅନୁକ୍ରମରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ପବନ ସେମାନେ ବହନ କରିଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ପ୍ରବାହା ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ। ଦଶଟି କିରଣ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଚାଁଦର ଏହି ନାମ ହୋଇଛି। ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ହ୍ରାସ ସଦା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଏବଂ ସ୍ଥିର। ଅନ୍ୟ ଭାଗର ଭିତର ସଦା ଦିନେ ଦିନେ ପୂରଣ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଏକ ଦିନିକିରଣ 'ସୁଷୁମ୍ନା' ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଦିନେ ଦିନେ। ଦେବତାମାନେ ଏହାକୁ ପିଉନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଅମୃତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଦ୍ୱିପରାହ୍ନରେ, ପିତୃମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ, ଅମୃତମୟ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ତତ୍ତ୍ୱ ଚାଁଦ, ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ। ପ୍ରତି ମାସର ଉତ୍ତମ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ, ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କାରଣରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ହ୍ରାସ ଘଟେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଚାରିଅଟ୍ ପଦ୍ମ ଯୋକ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳିଥାଏ।