ପୂର୍ବଚିତ୍ତି ଓ ତିଲୋତ୍ତମା ନାମକ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଅପ୍ସରା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ମହାଦେବ, ସୂର୍ୟଦେବ ଓ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି। ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ନିଜ ତେଜ଼ ଦ୍ୱାରା ରଶ୍ମିମୟ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ସୂର୍ୟଙ୍କ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ନାଗମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥକୁ ବୋହନ୍ତି, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଯୋଗ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୂର୍ୟଦେବ ସର୍ବଦା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ପବନର ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳନ୍ତି। ସେଠାରେ ଏକ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେଠି ଏହି ପ୍ରଭୁ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ତେଜ଼ମୟ ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ୟ ସର୍ବଦା ପିତୃ, ଦେବତା, ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ନିତ୍ୟ ନୀଳକଣ୍ଠ, ଯିଏ ବେଦଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ଏଠି ତାଙ୍କ ତେଜ଼ ଦେଖାନ୍ତି। ବେଦଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସୂର୍ୟ—ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ—ବୁଝନ୍ତି। କାଳର ନାଥ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଦିବ୍ୟ, ସେହି କାଳକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସେଠି ସପ୍ତ ରଶ୍ମି, ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମୂଳ, ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଅନ୍ୟ ଏକ ଭଲ ରଶ୍ମି ହେଉଛି ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଉଛି ସମ୍ୟଦ୍ୱସୁ। ସୂର୍ୟଙ୍କ ଏକ ରଶ୍ମି ‘ସୁପୁମ୍ନ’ ନାମକ, ଯାହା ଶୀତଳ ତେଜ଼କୁ ପୋଷଣ କରେ। ‘ହରିକେଶ’ ନାମକ ରଶ୍ମି ତାରାମାନେ ପାଇଁ ପୋଷକ। ‘ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚା’ ନାମକ ରଶ୍ମି ସଦା ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହକୁ ପୋଷଣ କରେ। ସପ୍ତମ ରଶ୍ମି ‘ସୁରାଟ୍’ ନାମକ, ଯାହା ଶନିକୁ ପୋଷଣ କରେ। ଏହି ସମସ୍ତ ରଶ୍ମି ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ନିତ୍ୟ ପୋଷଣ ଦେଉଛନ୍ତି। ସୂର୍ୟ, ତେଜ଼ ଓ ଅନ୍ଧକାରର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଡ଼ ଓ ଚର ଜନ୍ତୁ, ଏବଂ ନଦୀ ଆଦିର ଜଳକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ରଶ୍ମିରୁ ଚାରିଶେ ନଳୀ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ରଶ୍ମିକୁ ‘ଅମୃତ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହିମାନେ ବର୍ଷା ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ରଶ୍ମିମାନେ ‘ଚନ୍ଦ୍ର’ ନାମକ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର। ‘ଶୁକ୍ର’ ନାମକ ରଶ୍ମି ତିନି ପ୍ରକାରର, ତାପ ଦେଇଥାଏ। ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି। ଶୀତ ଓ ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ସେ ତିନି ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ଶୀତଳତା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ‘ଧାତା’ ନାମକ ରଶ୍ମି, ବୈଶାଖରେ ‘ତାପନ’, ଶ୍ରାବଣରେ ‘ବିବସ୍ୱାନ୍’, ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦରେ ‘ଭାଗ’, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ‘ମିତ୍ର’ ଓ ପୌଷରେ ‘ବିଷ୍ଣୁ’ ନାମକ ରଶ୍ମି ଅଛି। ପୂଷଣ ଦେବଙ୍କ ଛଉ ହଜାର ରଶ୍ମି ଅଛି, ‘ସପ୍ତଭିଷ୍’ ରଶ୍ମି ମଧ୍ୟ ଏପରି। ବିବସ୍ୱାନ୍ ଦଶ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଭାଗ ଏଗାରଟି ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା। ବିଷ୍ଣୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଛଉ ହଜାର ରଶ୍ମି ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଶୀତକାଳରେ ସୂର୍ୟ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ହେମନ୍ତରେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସୂର୍ୟ ଅମରତ୍ୱ, ଅମୃତ ଓ ତିନିପ୍ରକାର ଗୁଣ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମଙ୍ଗଳ, ମନ୍ଧ, ରାହୁ ଓ କେତୁ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଷ୍ଟମ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ସୂର୍ୟ ବିନା ଚଳନ୍ତି। ପବନ ସେମାନେକୁ ବୋହି ନେଇଥାଏ, ଏହିକାରଣରୁ ଏହାକୁ ‘ପ୍ରବାହ’ ବୋଲାଯାଏ। ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପଟେ ଦଶଟି ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ, ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି।