ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରଥମେ ଆନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ ଏବଂ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏହା ପରେ, ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କଲେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ ବୋଲି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନକୁ ଅଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ କିଏ କିଏ ଥିଲେ ତାଙ୍କ ନାମ କୁହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଥିଲେ—ରମ୍ୟ, ହିରଣ୍ୟଭାନ, କୁରୁ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, କେତୁମାଳ ଏବଂ ହଳକ। ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନବଖଣ୍ଡରେ ଭାଗ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଭୂମି ଦାନ କଲେ। ତାଁପରେ ହେମକୂଟ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଲେ, ମେରୁ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟଭାଗ ଇଳାବୃତକୁ ଦେଲେ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ଶ୍ୱେତ ଭୂମି ହିରଣ୍ୟଭାନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଗନ୍ଧମାଦନ ଅଞ୍ଚଳ କେତୁମାଳଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଭାଗ ଦେଖି, ସେ ଜଗତ ଜୀବନର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରି, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କୁ ମରୁଦେବୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଋଷଭ ହେଲେ। ଋଷଭ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ନିୟମାନୁସାରେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଜ୍ଞାନ ଯୋଗରେ ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ପଶୁପତିଙ୍କ ମହାଭକ୍ତ ହେଲେ। ସୁମତିଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତା ନାମକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ହେଲେ। ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ପୃଥୁ ଜନ୍ମିଲେ, ପୃଥୁଠାରୁ ରକ୍ତ, ରକ୍ତଠାରୁ ଗୟା ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅତି ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଥିଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା, ରଜସ୍ତଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପୁଅ ଥିଲେ—ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ପୁଅ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏବଂ ରଜସ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ବିରାଜ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱଜ୍ୟୋତିସ୍ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନର ଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବଳବାନ୍ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହି ବଂଶର ଜନମାନେ ଏଇ ପୃଥିବୀର ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ତିନି ଲୋକର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ କହିପାରିବି ନାହିଁ। ଜନଲୋକ, ତପୋଲୋକ ଏବଂ ସତ୍ୟଲୋକ—ଏହା ସମସ୍ତ କୋସ୍ମିକ ଡିଂଡ଼ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରାଣରେ ଭୂର୍ଲୋକ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି। ଭୁଵର୍ଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରିସର ପରିମାଣର ଅଟୁଟ ଅଞ୍ଚଳ। ସ୍ୱର୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବିବରଣ ହୋଇଛି, ଏଠାରେ ବାୟୁଙ୍କ ରଥର ଅଂଶ ଅଛି। ସେଠି ସମ୍ବାହ ଏବଂ ବିବାହ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପରାବାହ ଅଛି। ପୃଥିବୀରୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ବିସ୍ତାରିତ। ସେଠି ତାରାମଣ୍ଡଳ ବି ଏହି ଦୂରତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ସେଠି, ବୁଧ ଗ୍ରହ ଏବଂ ଉଶନାସ୍ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୂରତାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ପୃଥିବୀରୁ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଦେବମାନ୍ୟ ପୂରୋହିତ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରୁ ଆଉ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ସପ୍ତ ଋଷିମଣ୍ଡଳ ଦେଖାଯାଏ। ସେଠି, ଧର୍ମ ଅବସ୍ଥିତ, ଯିଏ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନାରାୟଣ ରୂପେ ପୂଜିତ। ଏହି ମଣ୍ଡଳର ପରିମାଣ ତିନି ଭାଗରେ ମାପାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ବିଶେଷ ମଣ୍ଡଳରେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ତଳେ ଗତି କରନ୍ତି, ଯାହା ସମାନ ପରିମାଣର। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନ ଅତି ଅନ୍ଧକାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ତଳେ ବୃହସ୍ପତି ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ପଦଯୋଗ୍ୟ ଦୂରତା ନାହିଁ। ଏହି ବିସ୍ତାର ଏବଂ ମଣ୍ଡଳରେ, ବୁଧ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ପଦଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ବୁଧ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଦୂରତା ଏବଂ ମଣ୍ଡଳ ସମାନ ଅଛି। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚଶତ, ଚତୁର୍ଶତ, ତ୍ରିଶତ ଏବଂ ଦ୍ୱିଶତ ଯୋଜନ ଦୂରତା ଅଛି। ଏଭଳି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଭୂମିର ବିଭାଗ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ବିବରଣୀ ଏଠି ଅତି ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛି।