ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ହଂସପ୍ରପତନା ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନର ମହତ୍ମ୍ୟ ଏପରି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ କର୍ମ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ପୂଜା କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଗୌରବ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏଠି ନିଃସନ୍ଦେହର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସଂଶୟକୁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏଠି ଦେବତାମାନେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ଏହିକାରଣରୁ ଏହାକୁ ତ୍ରିପଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠି ଦେଉଥିବା ଫଳ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଗୌରବୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ, ମହାପାପୀକୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗ ଓ ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମ କରିଛି, ସେଠି ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାପଥ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ। ଶିବଙ୍କ ଦୟାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଙ୍ଗା ଶୁଭାଦାୟିନୀ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶିନୀ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ଉପରେ। କଳିଯୁଗରେ ଏପରି ଅଧିକ ପାପ ନାଶ କରିପାରିବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ଓ ନରକକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ମାଘ ମାସରେ ଲୋକମାନେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ସଙ୍ଗମକୁ ଯାନ୍ତି। ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ତିନି ଦିନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯଦିଓ ଲୋକଟି ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ନୁହଁନ୍ତି, ରୋଗରହିତ ଓ ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତଥାପି ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚନ୍ଦ୍ର ରାହୁ ରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଯେତେବେଳେ ପରିଷ୍କୃତ ହୁଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଅନେକ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପୁନି ସେହି ପୁନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଷଷ୍ଟି ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତାପରେ ସେ ଏଠାରୁ ପଡ଼ି, ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ସେ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଗୌରବ ପାଏ। ପୁନି ଅନେକ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ସେଠିକୁ ଆଉଥରେ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏଠିରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୋଗ କରିଥିବା ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ସେଠାରୁ ତଳି, ଏକ ଧର୍ମିକ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଅନେକ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପୁନି ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଋଣପ୍ରମୋଚନ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ଏଠି ଯିଏ ଯାନ୍ତି, ସେ ସୂର୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି ଓ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯମୁନା ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହାର ନାମ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂରରୁ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ଧର୍ମରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ସେମାନେ ମହାପାପ ରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି, ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ପ୍ରୟାଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପୃଥିବୀରେ ଓ ଆକାଶରେ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଜାହ୍ନବୀ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ସିଦ୍ଧିକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ବଟବୃକ୍ଷର ଇଶ୍ୱର ସଦା ଏଠି ବାସ କରନ୍ତି; ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ତପସ୍ୟାର କ୍ଷେତ୍ର। ଏହି ସମସ୍ତ ମହିମାକୁ କିମ୍ବା ଗୁଣଗାନକୁ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଭକ୍ତ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ କାନରେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।