ମହାରାଜ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମୁଁ ଏହି କଥା ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଶୁଣିଥିଲି। ସେମାନେ କହିଥିଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ଜନେ ପୁଣ୍ୟସ୍ନାନ କରି ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି ଏବଂ ପুনର୍ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହାନ୍ତି। ଏଠି ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରିଦିଏ। ମୁଁ ଏଠି ସଂକ୍ଷେପରେ ପ୍ରୟାଗର ମହିମା କୁହିବି। ସୂର୍ୟଦେବ ତାଙ୍କ ସପ୍ତ ଘୋଡ଼ା ସହ ଯମୁନା ନଦୀକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ହରି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେ ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡଳକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯାହା ମଙ୍ଗଳମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱର କରେ। ଯେଉଁ ଲୋକେ ପ୍ରୟାଗକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଠିର ମାଟିକୁ ମାତ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରୟାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ, ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଠି ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ, ରାଜନ୍, ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ସଙ୍ଗମରେ ଯେଉଁଠି ଜନେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି—ଏହି କଥା ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ସୁନ୍ଦରାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁନାହାନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ, ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ସେ ନିଜ ଦେଶରେ, ଅଟବୀରେ, ପରଦେଶରେ କିମ୍ବା ଘରେ ଯେଉଁଠି ଥାଉନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି—ଏହି କଥା ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି। ସେ ଏହି ଲୋକର କର୍ମ ଫଳରେ, ଯେଉଁଠି ଋଷି, ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ ବସନ୍ତି, ସେଠିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ସେ ଏଠି ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ତାପରେ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଏକ ପ୍ରଭୁ ହୁଅନ୍ତି। ସେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ବାଣୀରେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମୁକ୍ତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦାନ ଯେପରି ଦିଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ତାହାର ଫଳ ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଫଳ। ସମସ୍ତ କ୍ଷଣରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଚେତନ ରହିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଗୋଧୂଳି ଶିଙ୍ଗ, ରୌପ୍ୟ ପାଦ, କଣ୍ଠରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାୟ ଦାନ କଲେ, ସେ ଲୋକେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଋଷିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ଯେପରି ଦେଖିବାକୁ ଏବଂ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ଏକ ବୃଷଭରେ ଚଢ଼ି ଯାଇଥିଲେ ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ଏପରି ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପିତୃଗଣ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ପାଉନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ସେ ନିଜେ ଯେପରି ଦାନ କରିଥାନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଅଫଳ ହୁଏ; ପ୍ରଥମ ସ୍ନାନ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଋଷିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ବିବାହ କଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାଏ, ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶକୁ ଗଲେ ସେ ଅମୃତତ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଲୋକପାଳ, ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ, ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ପିତୃଗଣ ସେଠି ଅଛନ୍ତି। ହରି, ମହାପୁଣ୍ୟମୟ, ପୂର୍ବରୁ ପିତୃମାନେ ଥିବା ଏହି ଲୋକରେ ବିରାଜିତ। ହେ ରାଜନ୍, ପ୍ରୟାଗ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି ଯିଏ ଯାଏ, ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମ ଫଳ ଲାଭ କରେ।