ଏକଥା ଆମେ ଶୁଣିଲୁ—ଏକ ଦ୍ବିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କିଏଁ ଭିକ୍ଷା ପାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଅସୁବିଧା ହେବାର କାରଣ ହେଲା—ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯାହାରେ ସେମାନଙ୍କର କୃତ୍ୟ ସଫଳ ହେବାରେ ବିଘ୍ନ ଆସେ। ତାପରେ, ମମତାରେ ଭରି, ସେ ନିଜେ ଏକ ମାନବ ରୂପ ଧରି ଦେଖାଦେଲେ। ସେ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମକୁ ଭିକ୍ଷା ଦେଉଛି," ଏବଂ ଶିବା ତାଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ଦେଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ସେମ୍ପର୍ଦିଃଉଁ ଅକୃତଜ୍ଞ। ସେ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି କରି କଥା କହିଲେ। ଭଗବତୀ "ତଥା" କହି, ଅନୁମତି ଦେଇ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ, ସେ ଏହି ସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଜାଣି, ଭଗବତୀଙ୍କ ସମୀପରେ ରହିଲେ। ଏହିପାଇଁ, ପ୍ରତି ଉଦ୍ୟମରେ ମନୁଷ୍ୟ ବାରାଣସୀରେ ବସିବା ଉଚିତ୍। କିମ୍ବା ଶାନ୍ତ ଦ୍ବିଜ ମଣିଷଙ୍କୁ ଏହି ଗାଥା ଶ୍ରବଣ କରେଇଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ପଦ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି। ନଦୀ ତଟରେ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ, ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନମସ୍କାର କରି, ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଉଥିବେ। ଏବେ, ପ୍ରୟାଗର ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା ଆରମ୍ଭ କରାଯିବ। "ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ," ଏହି ମହିମା ମୋତେ କହ। "ହେ ସୂତ, ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ବିଦ୍ୟାର ଅଧିକାରୀ, ଆମକୁ କହ।" ପ୍ରୟାଗର ମହିମା, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ପିତାମହ, ବସିଛନ୍ତି—ଯେପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖରେ ଭରି ଅଚେତ ହେଇଗଲେ। ସେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି ରାଜଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ସେଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ—"ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଆପଣଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ। ଆଜି ଆମର ପୂର୍ବଜମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ, କାରଣ ଆପଣ ଖୁସି ହୋଇଛନ୍ତି।" ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନୀତିବନ୍ତ, ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—"ହେ ପଣ୍ଡିତ, କାହିଁକି ବିମୂଢ ହେଇଛ? ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣି, ଏଠାକୁ ଆସିଛି।" ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—"ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହ, କିପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ?" "ଆମ କୌରବମାନେ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିରେ, କିପରି ଏହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଆପଣ ଏହା ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।" ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରୟାଗ ଯାତ୍ରା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ। ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଅତ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ମରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ କଣ? ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କଣ ଫଳ ମିଳେ? ଏହା ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଏହି କଥା ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଭଲଭାବେ କହିଥିବା ଶୁଣିଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ମରିଥିବା ଲୋକ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଅନେକ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ପ୍ରୟାଗର ସ୍ତୁତି କହିବି।" "ସୂର୍ୟ ତାଙ୍କ ସାତଟି ଘୋଡା ସହ ସଦା ଯମୁନାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ହରି ମଣ୍ଡଳକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜା କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯାହା ପୂଣ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ପ୍ରୟାଗକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ମାଟିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପ୍ରୟାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।" ଏହିପରି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମହିମା ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବିବରଣା କରାଯାଇଛି।