ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଏକ ଅନୁପମ ଅଂଶ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି । ଏଠାରେ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାମୟ ସ୍ଥାନର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି—ସାରସ୍ୱତ, ପ୍ରଭାସ, ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସରୋବର, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଗୋପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ତୀର୍ଥ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାତୀର୍ଥ ତ୍ରିଲୋଚନ, ଉତ୍ତର ନାମକ ଲୋଲାର୍କ, ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଆନନ୍ଦପୁର । ଏମିତି ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର୍ଥର ତାଲିକା କରିବା ଅଶକ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ । ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଉପବାସ କରି, ମହାମୁନି ପାରାଶର୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପୁନି ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଶିବ ଅବସ୍ଥିତ । ତାହାଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଏବେ ତୁମ ନିଜ ଦେଶକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କର ।” ଏହିପରି କହି, ସେ ବାରାଣସୀରେ ନିୟମିତ ରହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ, ମନରେ ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ । ଏମିତି ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ସମୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେ କେଉଁଠିଓ ଭିକ୍ଷା ପାଇଲେ ନାହିଁ । ଏହା ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି କାମ ତୃପ୍ତି ପାଉନଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ମହାନ ସ୍ନେହରେ, ସେ ନିଜେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେଖାଦେଲେ । ଶିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ନିଅ ।” ଏହିପରି କହି, ଶିବା ତାଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ଦେଲେ । ତେବେ ଶିବା କହିଲେ—“ଏଠାରେ ତୁମେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ସଦା ଅକୃତଘ୍ନ ।” ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲେ । ଦେବୀ ଅନୁମତି ଦେଇ କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ,” ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ । ଏହା ପରେ, ଏହି ସ୍ଥାନର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଜାଣି, ସେ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିଲେ । ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରୟାସରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ବାରାଣସୀରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ । କିମ୍ବା ଶାନ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଏହା ପାଠ କରାଯିବା ଉଚିତ୍; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଲାଭ କରନ୍ତି । ନଦୀ କୂଳରେ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ, ଭକ୍ତି ସହ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିର ନମାଇଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ । ଏବେ, ପ୍ରୟାଗର ମହତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । “ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ, ପ୍ରୟାଗର ମହତ୍ତ୍ୱ କୁହ,” ଏମିତି ଅନୁରୋଧ ହେଲା । “ହେ ସୂତ, ସମସ୍ତ ଅର୍ଥର ଜ୍ଞାନୀ, ଆମକୁ କୁହ । ଏହି ପ୍ରୟାଗର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ବିଦ୍ୟମାନ । ଯେପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କୁହିବି ।” ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବିପୁଳ ଦୁଃଖରେ ଅଚେତନ ହେଲେ, ଏବଂ ହସ୍ତିନାପୁରର ରାଜଦ୍ୱାରରେ ଆସି ଦଢ଼ିଲେ । ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କଲେ—“ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ । ଆଜି ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ, କାରଣ ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଟୁଛନ୍ତି ।” ଏପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ । ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—“ହେ ପଣ୍ଡିତ, କାହିଁକି ତୁମେ ଚିନ୍ତିତ? ମୁଁ ସବୁ ଜାଣି ଏଠାରେ ଆସିଛି ।” ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—“ଅପରାଧରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳିବ? ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହ । ଆମ କୌରବମାନେ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହି ପାପରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଆପଣ ଦୟାକରି କୁହନ୍ତୁ ।” ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ପ୍ରୟାଗ ଯାତ୍ରା ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ । ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହ ବିଦ୍ୟମାନ । ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗତି କ’ଣ? ଯେଉଁମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କ’ଣ ଫଳ ପାଆନ୍ତି? ଏହି ସବୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ । ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।