ଏକ ଦିନ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅନୁସାରେ ଜନ୍ମାଧିକାରୀ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ—ଯଦି କେହି ତପସ୍ୟା କରି ତାହାର ଫଳରେ ଦିନେ ଦିନେ ବିରକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଥାଏ, ତାହେଁ ସଂନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ। କିନ୍ତୁ କେବଳ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା କିମ୍ବା ନିଷ୍କାମ ଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା କେହି ସଂନ୍ୟାସୀ ହେବା ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଗୃହସ୍ଥ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସଂନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ। ଅନ୍ଧ, ଲଙ୍ଗଡା କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଯଦି ବିରକ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସଂନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ। ଯଦି କେହି ବିରକ୍ତି ନଥିଲେ ଏବଂ ତଥାପି ସଂନ୍ୟାସ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପତନ ଅନୁଭବ କରିବେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜର ଆଶ୍ରମ ଓ ଜୀବନ ଅବସ୍ଥାରେ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅମୃତତ୍ୱର ଅଧିକାରୀ। ସ୍ନିଗ୍ଧ ମନ ରଖି ଯେଉଁ ଲୋକ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କର୍ମ କରିବା ସମୟରେ ଏହି କର୍ମ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଏ; ଏହା ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉତ୍ସର୍ଗ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବାକୁ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଋଷିମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ ସଦା ଜ୍ଞାନ ନିୟୋଗରେ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉତ୍ସର୍ଗ କରନ୍ତି। କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ସର୍ଗ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ କର୍ମ କରିଲେ, ସେ କର୍ମ ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇପାରିବା। କିନ୍ତୁ କର୍ମର ଫଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଛଡ଼ା, ସେମାନେ ଏହି ଫଳରେ ବନ୍ଧି ଯାନ୍ତି। ଏକ ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ କର୍ମ କରିଲେ, ଶୀଘ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ମନର ଶାନ୍ତି ଆସିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନ ଏବଂ କର୍ମ ଦୁଇଟି ମିଶି ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। କର୍ମ କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା କର୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ସ୍ୱୟଂ, ନିର୍ମମ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅନାସକ୍ତ ଥିଲେ, ଜୀବନ ଥିବାବେଳେ ମୁକ୍ତି ପାଯାଏ। ସେ ଚିରସୁଖ ଓ ନିରାକାରତାରେ ବିଲୀନ ହୁଏ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଉପାୟ ଅନୁସରଣ ନ କଲେ, କେହି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏପରେ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—"ଏବେ ଆମେ ଜଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଏହି ଜଗତ କିପରି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ?" "ସମସ୍ତଙ୍କ ନିୟନ୍ତା କିଏ? ମହାପୁରୁଷ, ଆମକୁ କହିଦିଅ।" ତାହାପରେ, ଭଗବାନ ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ ଜୀବଗୁଡିକର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ସେ ଅସୀମ, ଅପାର, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା ନିୟନ୍ତା। ଯେଉଁ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରକୃତି ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ଏହା ଅଜର, ଅଚଳ, ଅବିନାଶୀ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ। ସମସ୍ତ ଜୀବର ମହାରୂପ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସମୟ ପୂର୍ବରୁ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ପ୍ରାକୃତ ପ୍ରଳୟ ଏହି ଜଗତ ଉଦ୍ଭବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଅବ୍ୟକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ବ୍ୟାପି ଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଓ ଭଗବାନ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଚଳିତ କରିଲେ। ଯୋଗର ରୂପ ଧରି ଏହି ପ୍ରକୃତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ପ୍ରଧାନ ଅବସ୍ଥାରେ ସଂକୋଚ ଓ ବିସ୍ତାର ମାଧ୍ୟମରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ଏଠାରୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷର ମିଶ୍ରଣର ମହାବୀଜ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି, ସ୍ମୃତି ଓ ଚେତନା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ମହତ୍ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଏହି ତିନିପ୍ରକାର ଅହଂକାର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏଭଳି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନର ମାଧ୍ୟମରେ ଜୀବନ ଏବଂ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରଳୟ ଏବଂ ମୁକ୍ତିର ଗଭୀର ରହସ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚିତ ହୁଏ।