ଏକ ସମୟର କଥା, ପାରାଶର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ। କିଏ ଅନ୍ୟ, ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ଭଳି, ନିଜର ଅପାର ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସେହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ତଥାପି ଭଲଭାବେ ଜାଣିପାରିବେ? ସେହି ପାରାଶର୍ୟ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ଯୋଗୀ ଓ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଆମେ ଶରଣ ନେଉଛୁ। ଏହିପରି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ବ୍ୟାସଦେବ କ’ଣ କରିଥିଲେ? ଏହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ସେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିପତି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଆଦର ଓ ପୂଜା କଲେ। ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେବାଦିଦେବଙ୍କ ମହିମା ଓ ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ତେବେ ଏକଥିରେ ଜୈମିନି ଋଷି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ ଅଛି କି? କାରଣ, ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ଅଜ୍ଞାତ ନାହିଁ। କିଛି ଋଷି ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, କିଛି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, କିଛି ଅହିଂସା ଓ ସତ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, କିଛି ସନ୍ନ୍ୟାସ ଜାଣନ୍ତି, କିଛି ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ ଅଛି କି? ଆପଣ ଆମକୁ କହିବା ଉଚିତ।” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ବ୍ୟାସଦେବ, ବୃଷ ଚିହ୍ନ ଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗଭୀର କଥା କହିଲେ—“ମୁଁ ଏଠି ସବୁଠୁ ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି, ଅନ୍ୟ ମହାନ୍ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅବିଜ୍ଞ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଜ୍ଞାତ, କିନ୍ତୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଏହାକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଅଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଜ୍ଞାନର ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ମଙ୍ଗଳକର ନୁହେଁ।” ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ଦେବ, କିପରି ଏକ ମଣିଷ ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ? ଏହି ଜଗତରେ ଆଉ କେଉଁଠି ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି?” ତେବେ ଶିବ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି। ସେ, ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି, ଯାହା ପରମ ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପରମ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ବସନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅବିନାଶୀ ଯାହା, ସେଟି ମୋର ଜ୍ଞାନ। ଏହାକୁ କେବଳ ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ଅନିଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ ମନରେ ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ମୁଁ କାଳ ହୋଇ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଲୟ କରେ। ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ସେଉଁଠି ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ମତେ ଏକାତ୍ମ ହୁଅନ୍ତି। ଧ୍ୟାନ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଜ୍ଞାନ—ଏସବୁ ସେଠାରେ ଅବିନାଶୀ ରହେ। ଯେଉଁମାନେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ସ୍ତ୍ରୀ, ବିଦେଶୀ, ମିଶ୍ର ଜାତି କିମ୍ବା ପାପୀ ଜନ୍ମ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯଦି ଅବିମୁକ୍ତରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ସହରୀରେ, ଶିବନଗରୀ କାଶୀରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଭଗବାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଅପରାଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, କିମ୍ବା କାଶୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ନିଶ୍ଚିତ।