ଏକ ସମୟରେ, କୃତୟୁଗରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନିରନ୍ତର ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗର ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର୍ୟ ଓ ସୁଖ ସମାନ ଥିଲା। ସମସ୍ତେ ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧା ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତିତ ଥିଲା। ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ସାଗର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ, ଘର ବା ନିଜସ୍ୱ ଆଶ୍ରୟ ନଥିଲା। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା କ୍ଷୟ ହେବା ପରେ, ଆଉ ଏକ ନୂତନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆସିଲା। ମେଘ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଠାରୁ ବର୍ଷା ପଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାପରେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହାକୁ ଘର ବୋଲି ଜଣାଯାଉଥିଲା। ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ, ଲୋକମାନେ ଏହି ଗଛମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବିକାର ଉତ୍ସ କରି ରହିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏକାଏକି ରାଗ ଓ ଲୋଭର ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ସେହି ଘର ଭାବରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗଛ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା। ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁନି ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୋଷାକ, ଫଳ ଓ ଅଳଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୌଚାକରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ, ପୋଷିତ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଗଛ ଓ ମଧ ଦାବି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହା ସହିତ ମଧ ଓ କାମନାତୃପ୍ତି କରୁଥିବା ଗଛମାନେ ଏଠାରେ ସେଉଁଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ସୀମା ନିର୍ମାଣ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମଧ ଓ କାମନାତୃପ୍ତି ଗଛ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବିକାର ଆଉ ଏକ ଉପାୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା—ପ୍ରଚୁର ବର୍ଷା। ଅବିରତ ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ମାର୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ। ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀର ସଂଯୋଗରୁ ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ ଋତୁଅନୁସାରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗଛ ଓ ଝାଡ଼ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ତ୍ରେତାଯୁଗର ପ୍ରଭାବରୁ ନୁହେଁ, ଏହା ନିୟତ ଥିଲା। ପରେ ଲୋକେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଗଛ, ଝାଡ଼ ଓ ଔଷଧିକୁ ଦଳିଦେଇ ନେଉଥିଲେ। ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୃଥୁ ମହାରାଜ ଭୂମିକୁ ଦୋହନ କରିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଶକ୍ତିବାନ୍ ହୋଇ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ପଶୁହତ୍ୟା ବିନା ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଣାଳୀ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଗ, ଲୋଭ, ବିରୋଧ ଓ ଧର୍ମ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ବ୍ୟାସଦେବ ଦ୍ୱାପର ଓ ପରେ ଯୁଗରେ ଚାରି ଭାଗରେ ବେଦକୁ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ମନ୍ତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ୱର ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା, ଏବଂ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସାଧାରଣ ଓ ବିଶେଷ ଅନୁବ୍ୟବହାର ଓ ଅର୍ଥ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଦେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ରଚିତ ହେଲା। ମନ, ବାଚ୍ୟା ଓ କାୟିକ କଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ବିରକ୍ତି ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ବିରାଗ ଓ ବିରାଗ ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ଦେଖିବା ଶକ୍ତି ଉପଜିଲା। ଏହି ବ୍ୟବହାର, ଯାହା ରାଗ ଓ ତମୋଗୁଣ ସହିତ ଜଡିତ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା। ଦ୍ୱାପରରେ ଏହା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ କଳିଯୁଗରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ସଦା ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ଏହି ବ୍ୟବହାରକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ଓ ବିପଦ ଆସିବ। ଲୋଭୀ ଲୋକେ ମିଥ୍ୟା କହିବେ, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଆଣିବେ।