ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେପରେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ଅତି ସହଜରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ବଡ଼ ଦାନବ ବାଣଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବିଶ୍ବାଦ୍ଧିକ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ନାରାୟଣ ନିଜର ଲୋକକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ସନାତନ ଏହି ଭଗବାନ, ଯାହାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସିଲେ ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ। ସେ ଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କ ସହ ଆସନରେ ବସିଲେ। ତାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ, “ମୋର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଯାଇଛି; ମୁଁ ଖୁସି ଅଛି, ଓ ବ୍ରହ୍ମରୁଷିମାନେ। ଏହି କଳି ଯୁଗରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ କଳିର ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ। ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଅପରାଧ ନଶ୍ଟ ହେଉ। ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। କଳି ଯୁଗରେ, ଲୋକମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବେ। କିନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯିବେ ନାହିଁ। ପିଣାକିନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହେଉ। ଇଶାନ ଦେବଙ୍କୁ ଅପବାଦ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅନେକ ନରକରେ ଯାଇଥାନ୍ତି। କାର୍ଯ୍ୟ, ଚିନ୍ତା, କିମ୍ବା ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ବି, କଳି ଯୁଗରେ ଭକ୍ତମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଗୌତମଙ୍କ ଶାପଦ୍ୱାରା ଏପରି ଲୋକମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଅବାଞ୍ଛିତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି କଥା ଶେଷ କରି, ସେମାନେ ‘ଓଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଲୋକକୁ ଶୀଘ୍ର ଚଲିଗଲେ। ନାରାୟଣ ନିଜର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶକୁ ନିକାଳି, ସେ ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଇଲେ। ଏହାର ଏକାଏକ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏପରି ଜନେ ଅପରାଧ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ, ସୂତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ। ପାର୍ଥ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମାତ୍ମା, ପାଣ୍ଡବ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା, ଋଷି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ଏକ ପଥରେ ଚାଲିଯିବା ଦେଖିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କର ଶୋକ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏତେ ଶୀଘ୍ର କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି, ଓ ପ୍ରଭୁ? କେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି? ଏବେ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ କଣ, ମୁଁ କଣ କରିବି, ମୋର ଲୋଟସ୍ ନୟନ ଶ୍ରୀମାନ?” ଋଷି, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ନଦୀ କୂଳରେ ବସିଲେ। ତାପରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ବଡ଼ ନଗର ବାରାଣସୀକୁ ଯାଉଛି, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କର ନିବାସ। ଏଠାରେ ଅନେକ ଅପରାଧୀ ଉଦ୍ଭବିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର ଅଭାବରେ ଥିବେ। କଳି ଯୁଗରେ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଅପରାଧର ଉପାୟ। ତଥାପି, ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ। ତୁମେ ଯଦି ଆଜି ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବ, ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।" ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଯୁଗର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଇଶାନ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତିନି ଯୁଗର ନିତ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଋଷି କହିଲେ, “ଓ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ତୃତୀୟ ଯୁଗକୁ ଦ୍ୱାପର କୁହାଯାଏ, ଚତୁର୍ଥକୁ କଳି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ବଳି ମାତ୍ର ଉପାୟ; କଳି ଯୁଗରେ, ଦାନ ମାତ୍ର ଉପାୟ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତା; କଳି ଯୁଗରେ ରୁଦ୍ର, ମହାଦେବ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରୁଦ୍ର, ପିଣାକ ଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଚାରି ଯୁଗରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ତିଷ୍ୟ ଯୁଗରେ, ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଭାବରେ, କେବଳ ସାର ଅବସ୍ଥା ରହିଯାଏ।” ଏପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଉପଖ୍ୟାନ ଏଠି ଶେଷ ହେଉଛି।