ପୁରାତନ କାଳରେ, ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଚାରିଟି ଦିବ୍ୟ ସଂହିତା ଧର୍ମ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ଲୋକର ସଂଖ୍ୟା ଛଉ ହଜାର। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏଠି ଦେବତାମାନଙ୍କର ବଂଶାବଳୀ, ଦିବ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନ ଅଛି। ମୁଁ ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହିବି, ଯାହା ପୂର୍ବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଥିଲେ। ଏକଥା ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ମନ୍ଦରାଚଳକୁ ମଥାନ ଦଣ୍ଡ ବନେଇ, କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମଥିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳକାମନାରେ ଭଗବାନ ମନ୍ଦରାଚଳକୁ ଧାରଣ କଲେ। ସେଠାରେ ଅଖଣ୍ଡ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କୂର୍ମ ରୂପେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ପରମ ପୁରୁଷ, ମନ୍ଦରାକୁ ଧରିଥିଲେ। ସେଥିରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋହିତ ହୋଇ, ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— "ଏଇ ଚକ୍ଷୁଶ୍ରୀ ଦେବୀ କିଏ? ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହ।" ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂନ୍ତମାନେ, ପାପରହିତ ଭାବରେ କହିଲେ— "ମୋ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଅସୀମ ମାୟା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋହିତ।" "ମୁଁ ମୋହିତ କରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଓ ମୁଁ ସଂହାର କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି ଓ ବିବେକ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ବିପୁଳ ମାୟାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ମୋର।" "ପୂର୍ବେ ମୋ ଠାରୁ ପଦ୍ମବାସିନୀ ଶ୍ରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ସେ, ମୋହିନୀ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚମକୁଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୋହିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ମାୟାକୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଜୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। କିଏ ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ଦେବମୟୀ ମାୟାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବ?" "ଏଠି ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜ, ଯାହାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବୋଲି ପରିଚିତ। ସେ ମୋର ମୁଖରୁ ଦିବ୍ୟ ସଂହିତା ଗ୍ରହଣ କରି, ମୁଖ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଏହି ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜାଣି, କେବଳ ମୋରେ ଶରଣ ନେଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବେ ପରିଚିତ, ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କର।" "ମୋର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଅନ୍ତେ ତୁମେ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ବିଲୀନ ହେବ। ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅନ୍ତେ, ତୁମେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୋରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ। କାଳ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ମୋ ସହିତ ରହିବ।" "ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ରୂପେ ଲୁଚିଛି। ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ନିୟମ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି।" "ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦର୍ଶନ କରାଇଲେ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି କରି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, 'ଏବେ ସତ୍ୟ କଥା କହ।'" "ଶିବା, ହସି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ମାୟା, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ନାରାୟଣ। ମୋ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ହିଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ସେ ବିଷ୍ଣୁ ପରମ ଦେବତା।'" "ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା କର୍ମଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ ନାହିଁ। ଅନନ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନନ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ।