ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନାକର ଟିପରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲା। ସେଠାରେ ଅନେକ ନଦୀ ଘେରି ରହିଥିଲା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣକାରୀ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନକାରୀମାନେ ସେଠି ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଆସୁଥିଲେ। ସେଠି ଥିବା ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ, ଦୁଃଖରହିତ ଓ ଅଚଞ୍ଚଳ ଥିଲେ। ସେଠି ସଦା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଏଠାରେ ସଦା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ମାଧବ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦ ଓ ନମସ୍କାର ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକମାନେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅପ୍ରକଟ, ଆଦିଦେବ, ମହାମୁନି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ସେଇ ଦେବତା, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ଏଠିକୁ ଆସିଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ନିରାକାର ଥିଲେ, ପରେ ଆକାର ଧାରଣ କରି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଆଦିହୀନ, ଅକ୍ଷୟ, ଅନନ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମହାପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱର ଥିଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ନିବାସକୁ ଗଲେ। ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେକୁ ନିବେଦନ କଲେ। ସେ ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଚିହ୍ନମାନେକୁ ପୂଜା କଲେ। ସେଠି ଥିବା ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଫୁଲ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ସହିତ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଦେହ ଧାରଣ କରି ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଉଭୟ ହୋଇ ଦଢ଼ ଥିଲେ। ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସେମାନେ ପୁରାତନ ନଗର ଛାଡ଼ିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫୁଲ ନେଇ, ସେ ମୁଖ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଶାନ୍ତ, ଜଟାଧାରୀ ଓ ବଳ୍କଳଧାରୀ ମୁନିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ। ସେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିଥିକୁ ଆସନରେ ବସାଇଲେ। ଅପ୍ରକଟ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ସେଠି ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଦଢ଼ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା, ସ୍ୱୟଂ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି—ଏହା ଦେଖି ମୁନି କହିଲେ—“ତେଣୁ, ଏପରି ମହାପୁରୁଷ ଏଠିକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି?” ମହାଯୋଗୀ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଆସିଛି। କେଉଁଠି ଏବଂ କେତେବେଳ ପରେ ମୁଁ ସେ ଉମାପତିଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି?” ତା’ପରେ ମୁନି କହିଲେ, “ଭକ୍ତି ଓ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ସହିତ ଏଠି ସତତ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏଠି ଯେଉଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁରେ ଲୀନ ହୋଇ ରହନ୍ତି। ସେଠି ପ୍ରଭୁ ବିଭିନ୍ନ ଜୀବମାନେ ସହିତ ଖେଳନ୍ତି, ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ଏଠିରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି ଯୋଗ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଥିଲେ। ଭକ୍ତିଶାଳି ସୁରଭି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ହରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟହୀନ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ହୋଇଥିଲେ। ସେଠି ସେ ଉତ୍ତମ ଯୋଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରିୟାଧିକାର ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ପୁରାତନ, ଉତ୍ତମ ଶାସ୍ତ୍ର ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଶିଖାଇଥିଲେ। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ବାର ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ରଚିତ। ଏଠିରେ ଶାଂଶପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ଏହି ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କରିଥିଲେ। ଶୁକ୍ର, ଯୋଗଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଲାଭ କରାଯାଇଥିଲେ। ଆପଣ ଏଠି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଢ଼ ଜଟାଧାରୀ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।