ଏହି ଜଗତରେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଯଦି ଧର୍ମର ପାଳନ କରେ, ସେ ଏଠାରେ ସୁଖୀ ହୁଏ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶାଶ୍ୱତ ପଦାର୍ଥକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ। ଏଭଳି, ଚାରି ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଫଳ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ମହିମାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି—ସମସ୍ତ କିଛି ଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଶକ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଏବଂ ଆଦି-ଅନ୍ତ ଶୂନ୍ୟ। ଏହି କାରଣରୁ, କର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନକୁ ଏକାସାଥିରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ କର୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେହି କର୍ମ ତ୍ୟାଗର ଚିହ୍ନ; ନହେଲେ, ଏହା କେବଳ କାର୍ମିକ ଜୀବନ। ତେଣୁ, ତ୍ୟାଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ନହେଲେ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ। ସରଳତା, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଗମନ; ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ଓ ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ମାନ—ଏହି ସମସ୍ତ ମିଶି ମନୁ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଧର୍ମ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ପଦବି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ର ସେବା ଜୀବିକା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହିଥିରେ ଗୁରୁସହିତ ବାସ କରିବା ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଗୃହସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରଜାପତିୟ ଲୋକ ବୋଲି ସ୍ୱୟଂଭୂ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାଠାରୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏହା ଆନନ୍ଦ ଓ ଏଶ୍ୱର୍ୟର ନିବାସ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶା, ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥାଏ, ସେ ତ୍ୟାଗୀ; ପଞ୍ଚମ ଆଶ୍ରମ ନାହିଁ। ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ପାଳନ କରେ, ସେ ଉପକୁର୍ବାଣ କିମ୍ବା ନୈଷ୍ଠିକ ହେଉ, ସେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ଉପକୁର୍ବାଣକୁ ଏହି ଭାବେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ନୈଷ୍ଠିକ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାରେ ଅଟୁଟ ରହେ। ଯିଏ ପରିବାର ପାଳନ କରେ, ସେ ଗୃହସ୍ଥ। ଯିଏ ଏକାକୀ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥାଏ, ସେ ମୁକ୍ତିକାମୀ। ଯିଏ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ, ସେ ତପସ୍ବୀ। ଯିଏ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ତ୍ୟାଗୀ। ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ, ସେ ପରମ ତ୍ୟାଗୀ। ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ, ସେ ଯୋଗୀ ଓ ଭିକ୍ଷୁ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। କିଛି କର୍ମତ୍ୟାଗୀ ତିନି ପ୍ରକାର, ସେମାନେ ପରମ ତ୍ୟାଗୀ। ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ତୃତୀୟ ଓ ଶେଷ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ତୃତୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପରମ ଧ୍ୟାନକୁ ଶେଷ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ବେଦରେ ପଞ୍ଚମ ଆଶ୍ରମ ନାହିଁ। ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପରମାତ୍ମା ଡକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ କହିଥିଲେ: "ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର।" ସେମାନେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ମୁଁ ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ତାହାକୁ ସଂହାର କରିବେ। ରଜସ୍, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମସ୍ ମିଶ୍ରଣରୁ ପରମାତ୍ମା ଉଦ୍ଭବ କରନ୍ତି। ପରମେଶ୍ୱରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ଓ ଲୀଳାରେ ଏକାତ୍ମ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରେ ସଦା ତିନି ପ୍ରକାର ଧ୍ୟାନ ଅଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଦେବଙ୍କର ଅକ୍ଷର ଉପରେ। ସେଇ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି। ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ପରେ ଥିବା ପରମ ପୁରୁଷ, ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।