ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ଏହିପରି—ପବିତ୍ର ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ବ୍ୟତୀତ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରଣ ନ କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟର ହାନି କରନ୍ତି, ଏବଂ ଗର୍ଭ ହନ୍ତା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ଗୃହସ୍ଥଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପାସନା। ଯଦି ସେ ଅନ୍ୟ କେତେ ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଚଳିହେଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ଅନେକ ଲୋକ ତାଙ୍କଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ, ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହି ପ୍ରକାର, ଧର୍ମ ପାଇଁ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ହିଁ ପ୍ରମୁଖ ଉପାୟ ଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଯଦି ସମସ୍ତେ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହିପରି ଧର୍ମ କୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ, ଧର୍ମ ହିଁ ମୋକ୍ଷର ଉପାୟ, ତେଣୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଜଗତରେ ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍ ତିନି ପ୍ରକାରର ଗୁଣ ଥିବାରୁ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ତମୋଗୁଣର ଆଚରଣରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧୋଗତି କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଲୋକରେ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ସେମାନେ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ପରଲୋକରେ ନିତ୍ୟ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବରେ, ଚାରିପ୍ରକାର ଉପାୟ ଓ ତାହାର ଫଳ ଦର୍ଶାଇଦିଆଯାଇଛି। ଯେ କେହି ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଧର୍ମରୁ ସବୁକିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହିପରି ଅନୁଭବ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଶକ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମ ଶକ୍ତି। ତେଣୁ କର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନ ଉଭୟର ସମ୍ୟୋଗରେ କର୍ମଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ କର୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଜ୍ଞାନ ଥାଏ, ତାହାକୁ ବିରାଗ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ନହେଲେ, ସେ କେବଳ କର୍ମରେ ନିୟୋଜିତ ଥାଏ। ତେଣୁ ବିରାଗ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ। ସରଳତା, ଇର୍ଷ୍ୟା ନ ଥିବା, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦେବତା ଉପାସନା ଏବଂ ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନ—ଏହି ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ମନୁ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପାଆନ୍ତି। ଯେ ସୂଦ୍ରମାନେ ସେବା କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ ମିଳେ। ଯେମାନେ ଗୁରୁ ସହିତ ରହିବା ପ୍ରଥା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେଠା ସେମାନଙ୍କର ନିୟତ ଅବସ୍ଥାନ। ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ୱୟଂଭୂ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅବସ୍ଥାନକୁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାରୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏହି ଅବସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଆନନ୍ଦ ଓ ଏଶ୍ୱର୍ୟର ଧାମ, ଏହିଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଚାରି ଆଶ୍ରମ ବିଦ୍ୟମାନ, କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ଯେ ଯୋଗୀ ଅଚଳ ହୋଇ ବସିଥାନ୍ତି, ସେ ବିରକ୍ତିରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ; ପଞ୍ଚମ ଆଶ୍ରମ ନାହିଁ। ଯେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟର ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେ ଉପକୁର୍ବାଣ କିମ୍ବା ନୈଷ୍ଠିକ ଯେ କିଏ ହେଉନାହିଁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ଉପକୁର୍ବାଣ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅଲଗା, ନୈଷ୍ଠିକ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଯେ ପରିବାର ପାଳନରେ ନିୟୋଜିତ, ସେ ଗୃହସ୍ଥ; ଯେ ଏକାକୀ ଚର୍ଯ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେ ମୁକ୍ତିକାମୀ; ଯେ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ, ସେ ତାପସ; ଯେ ଭିକ୍ଷାଚର୍ଯ୍ୟାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ, ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ। ଯେ ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେ ପରମ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ; ଯେ ସତ୍ୟଦୃଷ୍ଟିରେ ନିଷ୍ଠିତ, ସେ ଯୋଗୀ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ। କିଛି କର୍ମସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ଓ ପରମ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଯେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠିତ, ସେ ତୃତୀୟ ଏବଂ ଶେଷ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ତୃତୀୟ ଆଶ୍ରମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧ୍ୟାନକୁ ଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।